Akademik yazım, bilgi aktarmanın ötesinde bir iddiayı kanıtla savunma biçimidir. Bir makale, bildiri ya da tez yazarken karşılaşılan zorlukların çoğu dilden değil, sürecin ve metin türünün kurallarının bilinmemesinden kaynaklanır. Bu rehberde akademik yazının diğer yazı türlerinden farkını, başlıca akademik metin türlerini ve yazma sürecinin aşamalarını tek yerde ele alıyoruz.
Akademik yazıyı diğer yazı türlerinden ayıran nedir?
| Özellik | Akademik yazı | Gazete yazısı / deneme |
|---|---|---|
| Amaç | Kanıta dayalı bir iddiayı savunmak | Bilgilendirmek, düşünce paylaşmak |
| Kanıt | Veri ve kaynakla desteklenir | Kişisel gözlem ve yorum yeterli olabilir |
| Kaynak gösterme | Zorunlu ve belirli bir stile bağlı | Genellikle isteğe bağlı |
| Üslup | Nesnel, açık, kesinlik derecesi ayarlı | Öznel, duygusal vurgulara açık |
| Yapı | Türün kurallarına bağlı bölümler | Serbest |
| Okur | Alanın uzmanları | Genel okur |
Akademik metinde her önemli iddia ya bir veriyle ya da bir kaynakla desteklenir. Kesinlik derecesi de bulgunun gücüne göre ayarlanır: ilişkisel bir bulgu “etkiler” değil “ilişkilidir” diye yazılır.
Başlıca akademik metin türleri
| Tür | Amacı | Temel bölümler |
|---|---|---|
| Araştırma makalesi | Özgün bir çalışmanın bulgularını sunmak | Giriş, yöntem, bulgular, tartışma, sonuç |
| Derleme makalesi | Bir alandaki çalışmaları sistematik biçimde bir araya getirmek | Giriş, tarama yöntemi, tematik sentez, sonuç |
| Bildiri | Çalışmayı bilimsel toplantıda kısa biçimde paylaşmak | Özet ve kısaltılmış makale yapısı |
| Tez | Akademik derece için kapsamlı ve özgün bir araştırma yürütmek | Giriş, kuramsal çerçeve, yöntem, bulgular, tartışma, öneriler |
| Kitap bölümü | Bir konuyu editörlü bir eserin bütünlüğü içinde işlemek | Editörün belirlediği çerçeveye göre değişir |
Akademik yazma süreci nasıl ilerlemeli?
1. Okuma ve not alma
Yazmaya başlamadan önce konunun temel çalışmaları okunmalı, her kaynak için kısa bir not kartı tutulmalıdır: çalışmanın sorusu, yöntemi, temel bulgusu ve sizin çalışmanızla ilişkisi. Mendeley gibi bir kaynak yöneticisi bu aşamada zaman kazandırır.
2. Çerçeve ve taslak plan
Metnin ana iddiası tek cümleyle yazılmalı, ardından her bölümün bu iddiaya nasıl hizmet edeceği madde madde planlanmalıdır. Plansız başlanan yazım genellikle tekrar eden paragraflara ve kopuk bölümlere yol açar.
3. İlk taslak
İlk taslakta amaç mükemmel cümle değil, düşüncenin bütün hâlinde kâğıda dökülmesidir. Yöntem ve bulgular bölümleri çoğu zaman girişten önce yazılabilir; giriş, ne bulunduğu netleştikten sonra daha isabetli kurulur.
4. Gözden geçirme
Gözden geçirme iki katmanda yapılmalıdır: önce yapı (bölümler arası tutarlılık, iddia-kanıt ilişkisi), sonra dil (terim tutarlılığı, cümle uzunluğu, kesinlik derecesi). İki katmanı aynı anda yapmaya çalışmak ikisini de zayıflatır.
5. Biçim ve kaynak kontrolü
Son aşamada yazım kılavuzu ya da dergi rehberine göre biçim düzenlenir, metin içi atıflarla kaynakça karşılıklı kontrol edilir.
Yazar tıkanıklığıyla baş etmek
- Bölümü küçültün. “Tartışmayı yaz” yerine “ilk bulguyu iki kaynakla karşılaştır” gibi tek oturumda bitecek görevler belirleyin.
- Süre koyun. Günlük kısa ama düzenli yazma oturumları, seyrek ve uzun oturumlardan daha verimlidir.
- Kolay bölümden başlayın. Yöntem bölümü çoğu zaman en hızlı yazılan kısımdır ve yazmaya hız kazandırır.
Sık yapılan hatalar
- Paragraf sonuna toplu kaynak yığmak, iddia ile kaynağı eşleştirmemek
- Aynı kavram için farklı terimler kullanmak
- Bulgular bölümünde yorum yapmak, tartışmada yeni sayı vermek
- Özeti metin bitmeden yazıp güncellememek
- Konuşma dili kalıplarını (“bence”, “aslında”, “çok çok önemli”) akademik metne taşımak
İlgili yazı: Makalenizi gönderdikten sonra ret kararı aldıysanız Makale Reddedilirse Ne Yapılmalı? yazımıza göz atabilirsiniz.
Bu konuda desteğe mi ihtiyacınız var?
Akademik metnin kurgusu, dil ve üslup düzeni ile dergiye gönderim sürecinde danışmanlık veriyoruz. Makale Danışmanlığı sayfamızı inceleyebilir, ücretsiz ön değerlendirme talep edebilirsiniz.