Tez Jüri Düzeltmeleri Nasıl Yapılır? Adım Adım Rehber

Tez jüri düzeltmeleri, savunma tutanağındaki her görüşün tek tek listelenmesi, danışmanla önceliklendirilmesi, metinde işlenmesi ve yapılan her değişikliğin sayfa numarasıyla gösterildiği bir düzeltme raporuyla birlikte enstitüye teslim edilmesiyle yapılır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği’ne göre düzeltme kararı alan yüksek lisans öğrencisi en geç üç ay, doktora öğrencisi en geç altı ay içinde düzeltilmiş tezini aynı jüri önünde yeniden savunur. Bu yazıda kararın ne anlama geldiğini, süreyi nasıl planlayacağınızı ve jürinin ikinci okumada neye bakacağını adım adım ele alıyoruz.

Jüri “düzeltme” kararı ne anlama gelir?

Tez sınavı bittikten sonra jüri, tez hakkında salt çoğunlukla üç karardan birini verir: kabul, ret veya düzeltme. Düzeltme kararı tezin başarısız bulunduğu anlamına gelmez; jüri çalışmanın temelini savunulabilir bulmuş, ancak belirli eksiklerin giderilmesini şart koşmuştur. Karar, anabilim dalı başkanlığınca sınavı izleyen üç gün içinde tutanakla enstitüye bildirilir.

Süreler yönetmeliğin 9. ve 22. maddelerinde düzenlenmiştir. Üniversitenizin senato esasları teslim biçimi, form ve takvim konusunda ek kurallar koyabilir; bu nedenle enstitünüzün güncel yönergesini de mutlaka kontrol edin.

Düzeltme süresi nasıl planlanmalı?

Üç ya da altı ay uzun görünse de sürenin tamamı yazıma ayrılamaz. Düzeltilmiş tez önce danışmana sunulur, danışman tezin savunulabilir olduğuna dair görüşüyle enstitüye teslim eder, enstitü intihal yazılım raporunu alıp jüriye gönderir ve ardından yeni sınav tarihi belirlenir. Jüri üyelerinin tezi yeniden okuması için de makul bir zaman bırakmak gerekir.

Pratik bir plan için toplam sürenin yaklaşık ilk üçte ikisini düzeltmelere, kalanını danışman okuması, benzerlik raporu ve resmi işlemlere ayırmanızı öneririz. Örneğin üç aylık bir yüksek lisans süresinde ilk sekiz hafta düzeltmeler, sonraki iki hafta danışman geri bildirimi, son iki-üç hafta teslim ve sınav takvimi için kullanılabilir.

Doktorada altı aylık süre daha geniş görünür, ancak doktora jürilerinin istediği düzeltmeler de genellikle daha kapsamlıdır: ek veri toplama, modelin yeniden kurulması ya da kuramsal çerçevenin genişletilmesi gibi. Bu durumda ilk iki haftayı yalnızca düzeltme çizelgesini çıkarmaya ve her madde için gereken iş yükünü tahmin etmeye ayırmak, sonraki aylarda sürprizlerle karşılaşmamanızı sağlar. Ara kontrol noktaları belirleyip danışmanınıza bölüm bölüm teslim etmek de son haftalardaki yükü azaltır.

Süre daralırken liste uzunsa ya da düzeltmeler yeniden analiz gerektiriyorsa planı baştan doğru kurmak işin yarısıdır. Bu sürecin nasıl yürütüldüğünü tez revizyonu ve jüri düzeltmeleri sayfamızda görebilirsiniz.

Jüri düzeltmeleri hangi adımlarla yapılır?

1. Tutanağı ve jüri notlarını eksiksiz toplayın

Savunmanın hemen ardından tutanakta yazan düzeltme gerekçelerini, jüri üyelerinin tez nüshalarına düştüğü notları ve sınav sırasında sözlü olarak dile getirilen önerileri bir araya getirin. Sözlü görüşleri savunma günü, hafızanız tazeyken yazıya dökmeniz sonradan doğacak “jüri tam olarak ne istemişti?” sorusunu önler. Belirsiz kalan bir görüş varsa danışmanınız aracılığıyla ilgili jüri üyesinden açıklama istemek en güvenli yoldur.

2. Her görüşü tek satırlık bir maddeye dönüştürün

Notları jüri üyesine göre değil, tez bölümüne göre sıralanmış bir düzeltme çizelgesine aktarın. Her maddeye bir numara verin ve türünü işaretleyin: kavramsal (kuram, araştırma sorusu, katkı), yöntemsel (örneklem, veri toplama, analiz), yorumsal (tartışma, sınırlılıklar) ya da biçimsel (yazım, kaynak gösterimi, tablo düzeni). Bu ayrım iş yükünü gerçekçi biçimde görmenizi sağlar.

3. Danışmanla öncelik sırasını belirleyin

Yeniden analiz ya da ek veri gerektiren maddeler en uzun süren işlerdir ve diğer bölümleri de etkiler; bu yüzden önce onlarla başlayın. Analiz değişirse bulgular, tartışma ve sonuç bölümleri de güncellenmek zorundadır. Biçimsel düzeltmeleri en sona bırakmak, aynı sayfayı iki kez düzenlemenizi önler.

4. Düzeltmeleri metinde izlenebilir biçimde yapın

Çalışırken değişiklikleri izleme özelliğini açık tutun ya da değiştirdiğiniz paragrafları renklendirin. Böylece hem danışmanınız hem jüri değişiklikleri hızla görebilir. Bir görüşe katılmadığınız durumda metni değiştirmeden geçmek yerine, gerekçenizi alanyazına dayanarak açıklayan kısa bir ek paragraf yazmak çoğu zaman daha ikna edicidir.

5. Düzeltme raporunu hazırlayın

Düzeltilmiş tezle birlikte, her jüri görüşünün nasıl karşılandığını gösteren bir düzeltme raporu (yanıt çizelgesi) sunun. Birçok enstitü bunu zorunlu tutmasa da jürinin ikinci okumasını kısaltır ve hiçbir görüşün atlanmadığını gösterir.

Düzeltme raporu nasıl yazılır? Örnek çizelge

Rapor kısa, nesnel ve sayfa numaralı olmalıdır. Aşağıdaki çizelge nicel bir yüksek lisans tezi için örnek bir düzenidir:

Katılmadığınız bir görüşte de aynı düzen geçerlidir. Örneğin: “Örneklemin genişletilmesi önerisi değerlendirildi; veri toplama döneminin kapanmış olması nedeniyle örneklem genişletilemedi. Bu durum sınırlılıklar başlığında açıkça belirtildi ve sonuçların genellenebilirliğine ilişkin ifadeler buna göre yumuşatıldı (s. 78).” Saygılı ve gerekçeli bir açıklama, jürinin görüşünün ciddiye alındığını gösterir.

Jüriler en çok hangi konularda düzeltme ister?

Tez değerlendirme raporları üzerine yapılan araştırmalar, düzeltme taleplerinin belirli başlıklarda toplandığını gösterir. Avustralya’da yüzlerce doktora değerlendirme raporunu inceleyen Holbrook ve arkadaşları (2014), jürilerin biçimlendirici (geliştirmeye yönelik) yorumlarının üç grupta yoğunlaştığını bulmuştur: temel unsurlar (yazım ve sunum), proje (veri ve analiz) ve argüman. Golding ve arkadaşları (2014) ise 30 çalışmayı sentezleyerek jürilerin tezin geçmesini beklediğini, ancak sunum hatalarından rahatsız olduğunu ve tutarlı bir bütün okumak istediğini göstermiştir. Johnston (1997) da jürilerin “okuyucu dostu” olmayan metinlere karşı sabrının hızla azaldığını vurgular.

Bu bulgular pratikte şu anlama gelir: en sık düzeltme alanları araştırma sorusu ile yöntem arasındaki tutarlılık, analizlerin eksik ya da yanlış raporlanması, tartışmanın alanyazınla bağının zayıf kalması ve biçimsel özensizliklerdir. Düzeltme çizelgenizi hazırlarken bu dört alanı, jüri açıkça yazmamış olsa bile bir kez daha gözden geçirmeniz yararlı olur.

Düzeltmelerde sık yapılan hatalar nelerdir?

• Yalnızca işaretlenen sayfayı düzeltmek: Bir analizi değiştirip özet, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerini güncellememek tezin içinde çelişki yaratır.
• Görüşleri birleştirip bazılarını gözden kaçırmak: Her görüşe ayrı numara vermek, ikinci savunmada “bu notum karşılanmamış” itirazını önler.
• Gerekçesiz itiraz etmek: Bir öneriyi uygulamamak mümkündür; ancak bunun yöntemsel ya da kuramsal bir gerekçeyle açıklanması gerekir.
• Süreyi sona sıkıştırmak: Danışman okuması, benzerlik raporu ve jüriye gönderim için zaman bırakılmazsa yasal süre aşılabilir.
• Yeni hata üretmek: Hızlı yapılan eklemeler tablo ve şekil numaralarını, içindekileri ve kaynakçayı bozabilir. Son okumada bu öğeleri ayrıca kontrol edin.
• Benzerlik oranını gözden kaçırmak: Alanyazından eklenen yeni paragraflar oranı değiştirebilir; aktarımları kendi cümlelerinizle ve doğru kaynak göstererek yazın. Raporun nasıl okunacağı için benzerlik raporu sayfamıza bakabilirsiniz.

Kabul kararında istenen küçük düzeltmeler nasıl ele alınır?

Jüri tezi kabul ederken de tutanağa küçük düzeltmeler yazabilir. Bu durumda yeniden savunma yapılmaz, ancak ciltli kopyaların sınav tarihinden itibaren bir ay içinde teslim edilmesi ve tezin şekil yönünden uygun bulunması gerekir. Küçük düzeltmeleri hızla tamamlayıp danışmanınızın onayını almak ve enstitünüzün yazım kılavuzuna göre son biçim kontrolünü yapmak, mezuniyet işlemlerinin gecikmemesi için önemlidir.

İkinci savunmaya nasıl hazırlanılır?

İkinci savunma çoğunlukla ilk sınavdan daha odaklıdır; jüri ilk oturumda istediği değişikliklerin yapılıp yapılmadığına bakar. Sunumunuzu tezin tamamını yeniden anlatmak yerine düzeltme çizelgesi üzerine kurun: her önemli görüş için “ne istendi, ne yapıldı, sonuç nasıl değişti” sorularını kısa slaytlarla yanıtlayın. Yeniden yapılan analizler sonuçları değiştirdiyse bunu açıkça söyleyin ve yorumunuzu nasıl güncellediğinizi gösterin. Genel savunma hazırlığı için tez savunmasına nasıl hazırlanılır yazımız da yol gösterici olacaktır.

Hangi durumda destek almak işinizi kolaylaştırır?

Jüri düzeltmelerinin çoğu, yukarıdaki adımlarla tek başına yapılabilir. Ancak bazı durumlarda kalan süre, yapılacak işe yetmez:

• Liste uzun, süre kısa: Birden fazla bölümü etkileyen çok sayıda madde var ve danışman okumasına da zaman bırakmanız gerekiyor.
• Yeniden analiz istendi: Jüri farklı bir test, ek bir model ya da verinin yeniden ele alınmasını istedi. Sonuç değiştiğinde bulgular, tartışma ve özet birlikte güncellenmelidir.
• Görüşler birbiriyle çelişiyor: İki jüri üyesi aynı bölüm için farklı yönde düzeltme istedi ve hangisinin nasıl karşılanacağına karar vermek zorlaşıyor.
• Biçim kontrolünden geri döndü: İçerik tamam, ancak enstitü sayfa düzeni, tablo numaraları ya da kaynakça nedeniyle tezi kabul etmedi.

Bu durumlarda birlikte şöyle çalışıyoruz:

1. Ücretsiz ön inceleme: Savunma tutanağını, jüri notlarını ve tezinizi paylaşırsınız; işin kapsamını ve kalan sürenizi birlikte netleştiririz.
2. Düzeltme çizelgesi: Her jüri görüşü bölüm ve sayfa numarasıyla bir maddeye dönüştürülür, öncelik sırası belirlenir.
3. Adım adım birlikte çalışma: Yeniden analiz, metin düzeltmeleri ve biçim düzenlemesi maddeler hâlinde ilerler; içerikle ilgili her karar size danışılarak verilir.
4. Zoom’da birlikte değerlendirme: Yapılan değişiklikleri ve düzeltme raporunu birlikte gözden geçirir, ikinci savunmada neyi nasıl anlatacağınızı konuşuruz.

Hizmetin kapsamını tez revizyonu ve format düzenleme sayfasında, çalışma ilkelerimizi Etik Çerçevemiz sayfasında bulabilirsiniz. Tezin bütün aşamaları için tez danışmanlığı sayfamıza, sürecin tamamı için tez sürecinin aşamaları yazımıza göz atabilirsiniz.

Ücretsiz ön inceleme için WhatsApp’tan yazın

Sık sorulan sorular

Jüri düzeltmesi desteğinin ücreti neye göre belirlenir?

Ücret; düzeltme maddelerinin sayısına, yeniden analiz gerekip gerekmediğine, tezin uzunluğuna ve kalan süreye göre belirlenir. Ön inceleme ücretsizdir. Kapsamı gördükten sonra toplam ücreti ve ödeme planını açıkça paylaşırız.

Düzeltmeler ne kadar sürer?

Süre, maddelerin niteliğine bağlıdır. Biçim ve anlatım düzeltmeleri kısa sürer; yeniden analiz gerektiren düzeltmeler daha uzun sürer. Yasal süreniz ve danışman okuması için gereken zaman ön incelemede birlikte planlanır.

Tezim ve jüri notlarım gizli kalır mı?

Paylaştığınız dosyalar yalnızca sizin çalışmanız için kullanılır ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Kişisel verileriniz KVKK Aydınlatma Metni doğrultusunda işlenir.

Farklı bir şehirdeyim; nasıl çalışıyoruz?

Bütün süreç online yürür: dosyalar dijital olarak paylaşılır, görüşmeler Zoom üzerinden yapılır. Üniversiteniz ya da şehriniz fark etmez.

Kaynaklar

• Golding, C., Sharmini, S., & Lazarovitch, A. (2014). What examiners do: What thesis students should know. Assessment & Evaluation in Higher Education, 39(5), 563–576. https://doi.org/10.1080/02602938.2013.859230
• Holbrook, A., Bourke, S., Fairbairn, H., & Lovat, T. (2014). The focus and substance of formative comment provided by PhD examiners. Studies in Higher Education, 39(6), 983–1000. https://doi.org/10.1080/03075079.2012.750289
• Johnston, S. (1997). Examining the examiners: An analysis of examiners’ reports on doctoral theses. Studies in Higher Education, 22(3), 333–347. https://doi.org/10.1080/03075079712331380936
• Kumar, V., & Stracke, E. (2011). Examiners’ reports on theses: Feedback or assessment? Journal of English for Academic Purposes, 10(4), 211–222. https://doi.org/10.1016/j.jeap.2011.06.001
• Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği. (2016, 20 Nisan). Resmî Gazete (Sayı: 29690). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=21510&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5