Doçentlik başvurusunda iki ayrı soru vardır. Birincisi “puanım yetiyor mu?”, ikincisi “puanım yetse bile her maddenin kendi asgari şartını sağlıyor muyum?”. Başvuruları geri çeviren şey çoğunlukla ikincisidir: toplam puanı fazlasıyla yeterli olan bir dosya, tek bir maddedeki eksik yüzünden değerlendirmeye alınmaz. Bu yazıda önce herkes için geçerli eşikleri, sonra on iki temel alanın nerede ayrıştığını ele alıyoruz.
Herkes için geçerli iki eşik
Temel alanınız ne olursa olsun iki sayı değişmez:
- Asgari toplam puan: 100. Tüm maddelerden toplanan puan.
- Doktora sonrası puan: en az 90. Sağlık Bilimleri’nde doktora ya da uzmanlık, Güzel Sanatlar’da doktora ya da sanatta yeterlik sonrası.
Buradaki ince nokta şudur: 3. madde (lisansüstü tezden üretilmiş yayın) 90 puanlık doktora sonrası hesabına girmez. Tez, doktora öncesine ait bir çalışmadır; bu maddeden gelen puan toplam 100’e katkı verir ama “doktora sonrası üretim” sayılmaz. Bu yüzden 3. maddeden 20 puan almış bir aday, kalan 80 puanı doktora sonrası çalışmalarla değil, 90 puanı doktora sonrası çalışmalarla karşılamak zorundadır.
Bütün alanlarda aranan dört asgari şart
Aşağıdaki dört şart, temel alandan bağımsız olarak her başvuruda aranır.
| Madde | Şart | Pratikte karşılığı |
|---|---|---|
| 3. madde | Lisansüstü tezden üretilmiş en az bir yayın | Yüksek lisans veya doktora tezinizden çıkmış bir makale, kitap ya da kitap bölümü. Puan tavanı 20, ama bir yayın zorunlu. |
| 5. madde | Doktora sonrası yayınlara en az 5 puanlık atıf | SCIE/SSCI/AHCI/ESCI/Scopus atfı 3, TR Dizin veya BKCI atfı 2 puan. Güzel Sanatlar’da eşik 2 puandır. Kendi eserlerinize yaptığınız atıflar sayılmaz. |
| 8. madde | Bilimsel toplantı çalışmalarından en az 5 puan | Bir uluslararası CPCI bildirisi (5 puan) ya da iki ulusal bildiri. Hukuk ve Güzel Sanatlar’da bildirilerden en az birini bizzat sunmuş olmak gerekir. |
| 9. madde | Eğitim-öğretim faaliyetinden en az 2 puan | Dört farklı yarıyılda ders vermiş olmak ya da doktora sonrası en az iki yıl kadrolu öğretim elemanı olarak çalışmış olmak. |
Bu dördü küçük görünür ve tam da bu yüzden en çok atlanan şartlardır. Özellikle 5. madde, yayın üretimi güçlü ama yayınları henüz atıf almamış genç adayları durdurur.
On iki temel alan nerede ayrışıyor?
Asgari şartların geri kalanı temel alana göre değişir. Aşağıdaki tablo her alanın en belirleyici şartını özetler.
| Temel alan | Başlıca yazarlık şartı | En belirleyici şart |
|---|---|---|
| Eğitim Bilimleri | Yok | Q1/Q2/Q3 dergilerden en az 30 puan; biri TR Dizin’den olmak üzere iki ulusal yayın |
| Fen Bilimleri ve Matematik | Var | Q1/Q2/Q3’ten başlıca yazar olarak 40 puan (Matematik ve İstatistik’te 20); TR Dizin’den 10 puan |
| Filoloji | Yok | TR Dizin’de dördü tek yazarlı, üçü farklı dergilerde altı yayın ve 50 puan; ayrıca en az bir kitap |
| Güzel Sanatlar | Yok | Sanatta yeterlik sonrası TR Dizin’de tek yazarlı bir yayın; bir kitap veya kitap bölümü; atıf eşiği 2 puan |
| Hukuk | Yok | Filoloji ile aynı TR Dizin şartı; bir kitap; bildirilerden birini bizzat sunmuş olmak |
| İlahiyat | Yok | TR Dizin’de üçü tek yazarlı, ikisi farklı dergilerde beş yayın ve 50 puan; bir kitap |
| Mimarlık, Planlama ve Tasarım | Var | Başlıca yazar olarak en az 20 puan; TR Dizin’den 10 puan; yarışma, proje veya yazılımdan 15 puan |
| Mühendislik | Var | Q1/Q2/Q3’ten başlıca yazar olarak en az 40 puan; TR Dizin’den 10 puan |
| Sağlık Bilimleri | Var | En az üç makalede başlıca yazar olmak kaydıyla 40 puan; ikisi TR Dizin’den üç ulusal yayın |
| Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler | Yok | TR Dizin’de üçü tek yazarlı, farklı dergilerde beş yayın; bir kitap veya iki kitap bölümü |
| Spor Bilimleri | Var | Başlıca yazar olarak en az 30 puan; ikisi TR Dizin’den üç ulusal yayın; bir kitap veya iki bölüm |
| Ziraat, Orman ve Su Ürünleri | Var | Doktora sonrası 30 puan; ayrıca Q1/Q2/Q3’te başlıca yazar olarak 20 puan; TR Dizin’den 20 puan |
Başlıca yazarlık: altı alanda belirleyici
Fen Bilimleri, Mimarlık, Mühendislik, Sağlık Bilimleri, Spor Bilimleri ve Ziraat’ta asgari şartlar “başlıca yazar olmak kaydıyla” ifadesini taşır. Yani çok yazarlı bir makalede ortada bir isim olmak, o makalenin asgari şartı karşılamasına yetmez. Kalan altı alanda böyle bir kayıt yoktur; orada belirleyici olan tek yazarlılık ve dergi çeşitliliğidir.
Pratikte bu, iki farklı yayın stratejisi demektir. Mühendislikte bir adayın kendi yürüttüğü ve ilk isim olduğu iki Q1 makalesi, ortak yazar olduğu sekiz makaleden daha değerlidir. Filolojide ise tek yazarlı TR Dizin makalelerini farklı dergilere dağıtmak gerekir.
Kitap şartı olan alanlar
Filoloji, Hukuk, İlahiyat, Sosyal Bilimler, Spor Bilimleri ve Güzel Sanatlar’da doktora sonrası en az bir kitap ya da kitap bölümü zorunludur. Bu, makale odaklı çalışan adayların en geç fark ettiği şarttır; kitap süreci yayın süreçlerinin en uzunudur ve son altı ayda tamamlanamaz.
Proje puanı tavanı alana göre değişiyor
7. maddenin (bilimsel araştırma projesi) tavanı sabit değildir: Eğitim Bilimleri’nde 15, çoğu alanda 20, Fen Bilimleri ile Mühendislik ve Mimarlık’ta 30, Ziraat, Orman ve Su Ürünleri’nde 60 puandır. Proje yürütmenin ağırlığı, alanın araştırma pratiğine göre ayarlanmıştır.
Puan kalemleri
Toplam puan on üç maddeden oluşur. Birkaçının üst sınırı vardır:
- 1. Uluslararası makale — Q1 30, Q2 20, Q3 15, Q4 10, AHCI 20, ESCI/Scopus 10 puan. Tavan yok.
- 2. Ulusal makale — TR Dizin 10, diğer hakemli 4 puan. Tavan yok.
- 3. Tezden üretilmiş yayın — tavan 20. Doktora sonrası puana sayılmaz.
- 4. Kitap — tavan 20. BKCI kitap 20, BKCI bölüm 10, diğer kitap 5, diğer bölüm 3 puan.
- 5. Atıf — tavan 10.
- 6. Lisansüstü tez danışmanlığı — tavan 10. Tamamlanmış doktora 5, yüksek lisans 3 puan.
- 7. Bilimsel araştırma projesi — tavan alana göre 15–60.
- 8. Bilimsel toplantı — tavan 10.
- 9. Eğitim-öğretim — tavan 6.
- 10. Patent — uluslararası 20, ulusal 10, faydalı model 5 puan.
- 11. Ödül — tavan 25.
- 12. Editörlük — tavan 4.
- 13. Diğer — tavan 10. Web of Science h-indeksi 5 ve üzeri 5 puan; ilk 300 üniversitede kesintisiz altı ay yurt dışı araştırma 5 puan.
Tavanların anlamı şudur: bir maddede ne kadar üretim yaparsanız yapın, o maddeden alacağınız puan üst sınırda durur. On beş bildirisi olan bir aday 8. maddeden 10 puandan fazlasını yazamaz.
Başvurudan önce kontrol listesi
- Toplam puanınız 100’ü geçiyor mu?
- Doktora sonrası puanınız, 3. madde hariç tutulduğunda 90’ı geçiyor mu?
- Tezinizden üretilmiş en az bir yayınınız var mı?
- Doktora sonrası yayınlarınıza yapılan atıflar 5 puana ulaşıyor mu? (Kendi atıflarınızı çıkararak sayın.)
- Bilimsel toplantı puanınız 5’e ulaşıyor mu? Alanınız bizzat tebliğ şartı arıyor mu?
- Eğitim-öğretim şartını hangi yolla karşılıyorsunuz: ders yükü mü, kadro süresi mi?
- Temel alanınızın kendi maddesi — başlıca yazarlık, TR Dizin çeşitliliği ya da kitap — karşılanıyor mu?
- Her yayının indeks bilgisini ve yayın tarihini belgeleyebiliyor musunuz?
Sık sorulan sorular
100 puanı geçtim, başvurabilir miyim?
Toplam puan tek başına yeterli değildir. Doktora sonrası 90 puan eşiği ve maddelerin kendi asgari şartları ayrıca sağlanmalıdır. Uygulamada en sık rastlanan tablo, toplam puanı 130-140 olan ama atıf ya da kitap şartını karşılamayan dosyadır.
3. madde neden doktora sonrası puana sayılmıyor?
Çünkü tez, doktora sürecinin ürünüdür. Tezden üretilmiş yayın doçentlik için zorunludur ve toplam puana katkı verir; ancak “doktora sonrası bilimsel üretim” ölçüsünün içinde yer almaz.
Kendi yayınlarıma yaptığım atıflar sayılır mı?
Hayır. 5. maddede öz atıflar hesaba katılmaz. Atıf puanı hesaplarken kendi eserlerinizden gelen atıfları listeden çıkarmanız gerekir.
Şartlar her dönem değişiyor mu?
Tablolar dönem dönem güncellenir. Bu yazıdaki değerler ÜAK’ın yayımladığı güncel başvuru şartları tablolarına dayanır; başvuru yapmadan önce kendi temel alanınızın tablosunu uak.gov.tr üzerinden doğrulamanız gerekir.
İki temel alana birden başvurabilir miyim?
Başvuru tek bir temel alan ve bilim alanı üzerinden yapılır. Çalışmalarınız iki alana da yakınsa, hangi alanın asgari şartlarını daha net karşıladığınıza bakarak seçim yapmak gerekir; aynı yayın seti iki alanda farklı sonuç verebilir.
Kendi puanınızı hesaplayın
On iki temel alanın puan tablosunu ve asgari şartlarını tek tek karşılaştırmak yerine, doçentlik puan hesaplama aracı ile alanınızı seçip yayınlarınızı girebilirsiniz. Araç toplam puanınızı, doktora sonrası puanınızı ve sağlanmayan asgari şartları ayrı ayrı gösterir.
Dosyanızın kurgusu, eksiklerin hangi sırayla kapatılacağı ve takvim konusunda destek isterseniz doçentlik dosyası danışmanlığı sayfamızdan ücretsiz ön değerlendirme talep edebilirsiniz.