Makale dergiye gönderilirken metin derginin yazar kılavuzuna göre biçimlendirilir, editöre mektup (cover letter) yazılır, başlık sayfası ile kör (yazar bilgisi çıkarılmış) metin ayrılır, etik kurul, çıkar çatışması ve yazar katkı beyanları hazırlanır; sonra bunların hepsi derginin çevrimiçi sistemine (DergiPark, ScholarOne, Editorial Manager gibi) adım adım yüklenir. Makaleniz bitti, dergiyi seçtiniz, sisteme girdiniz ve karşınıza ORCID, önerilen hakemler, telif formu, “highlights” gibi bir dizi alan çıktıysa doğru yerdesiniz: bu yazı, gönder düğmesine basılmadan önceki son aşamayı sırasıyla anlatıyor.
Makale gönderilmeden önce hangi hazırlıklar yapılır?
Gönderim, metin yazıldıktan sonra yapılan teknik bir iş gibi görünse de editörün makaleyle ilk karşılaşmasıdır. Editör birkaç dakika içinde metnin derginin kapsamına, biçimine ve etik kurallarına uyup uymadığına bakar; uymayan metin hakeme gitmeden geri döner. Bu yüzden ilk adım, dergi seçimi kesinleştikten sonra derginin “Yazar Rehberi” ya da “Author Guidelines” sayfasını baştan sona okumaktır. Yayın sürecinin bütününde nerede durduğunuzu görmek isterseniz akademik yayın danışmanlığı sayfamızda bildiriden doçentlik dosyasına kadar tüm çıktıları bir arada anlattık.
Yazar kılavuzunda özellikle şu bilgileri not edin:
- Makale türü ve sınırlar: Araştırma makalesi, derleme, olgu sunumu için kelime sınırı, tablo/şekil sayısı ve kaynak sınırı.
- Özet biçimi: Yapılandırılmış (Amaç–Yöntem–Bulgular–Sonuç) mı, düz paragraf mı; kaç kelime; Türkçe ve İngilizce özet isteniyor mu.
- Kaynak gösterme stili: APA 7, Vancouver, Chicago ya da derginin kendi biçimi.
- Kör hakemlik türü: Tek kör, çift kör ya da açık hakemlik; çift körde yazar bilgileri ana metinden tamamen çıkarılır.
- Raporlama kontrol listeleri: Klinik çalışmalarda CONSORT, gözlemsel çalışmalarda STROBE, sistematik derlemelerde PRISMA gibi listelerin gönderime eklenip eklenmeyeceği.
- Ücretler: Değerlendirme ya da yayın ücreti, açık erişim ücreti (APC) olup olmadığı.
Metnin kendisi de bu aşamada son bir kez gözden geçirilir. Bölümlerin IMRaD düzenine uyması, bulgularda etki büyüklüğü ve güven aralıklarının verilmesi, tablo ve şekillerin derginin istediği yerde (metin içinde ya da ayrı dosyada) bulunması kontrol edilir.
Gönderim için hangi belgeler istenir?
Dergiden dergiye ayrıntılar değişse de gönderim paketi büyük ölçüde aynı parçalardan oluşur. Aşağıdaki tabloyu kendi dergi kılavuzunuzla karşılaştırarak bir kontrol listesi olarak kullanabilirsiniz.
| Belge | Ne işe yarar? | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Editöre mektup (cover letter) | Makaleyi editöre tanıtır, neden bu dergiye uygun olduğunu söyler | Bir sayfayı geçmemeli; özetin kopyası olmamalı |
| Başlık sayfası (title page) | Yazar adları, kurumlar, ORCID, sorumlu yazar iletişimi | Çift kör hakemlikte ana metinden ayrı yüklenir |
| Kör ana metin | Hakemlere gidecek metin | Yazar adı, kurum, teşekkür ve kendi yayınlarınızı ele veren ifadeler çıkarılır; dosya özelliklerindeki yazar adı da silinir |
| Tablolar ve şekiller | Bulguların görsel sunumu | Çözünürlük (çoğunlukla en az 300 dpi) ve dosya biçimi kılavuza uygun olmalı |
| Etik kurul onayı | İnsan ya da hayvan katılımcılı çalışmanın etik uygunluğu | Kurul adı, tarih ve sayı yöntem bölümünde de yazılmalı |
| Çıkar çatışması ve finansman beyanı | Yazarların olası çıkar ilişkilerini açıklar | Bazı dergiler ICMJE beyan formunu her yazar için ayrı ister |
| Yazar katkı beyanı | Kimin hangi işi yaptığını gösterir | Pek çok dergi 14 rollü CRediT sınıflamasını kullanır |
| Telif hakkı devir formu | Yayın haklarının dergiye ya da lisansa devri | Türkiye’deki dergilerde çoğunlukla tüm yazarların imzası istenir |
| Ek dosyalar | Kontrol listesi, ek tablolar, veri erişilebilirlik beyanı, “highlights”, grafik özet | İstenmeyen ek dosya yüklemek değerlendirmeyi yavaşlatır |
Etik kurul onayı konusunda TR Dizin ölçütleri açıktır: etik kurul izni gerektiren araştırmalarda iznin alınmış, makalede belirtilmiş ve belgelendirilmiş olması; kurul adı, tarih ve sayı bilgisinin yöntem bölümünde ve makalenin ilk ya da son sayfalarından birinde yer alması beklenir. Araştırma etiği gereklerinin metinde görünür olmaması, Türkiye’deki dergilerde en sık ön inceleme iadesi nedenlerinden biridir.
Editöre mektup (cover letter) nasıl yazılır?
Editöre mektup, makalenin özeti değildir; editöre “bu çalışma neden sizin okurunuz için önemli ve neden şimdi” sorusunun kısa yanıtıdır. ICMJE önerileri, gönderimle birlikte verilen mektubun ya da gönderim formunun şunları içermesi gerektiğini belirtir: aynı ya da çok benzer çalışmanın başka bir yerde yayımlanıp yayımlanmadığına ya da sunulup sunulmadığına dair açık bir beyan, çıkar çatışması beyanı, sorumlu yazarın iletişim bilgisi ve makale türü gibi editöre yardımcı olacak bilgiler. Makale daha önce başka bir dergide değerlendirildiyse, önceki hakem yorumlarının ve yaptığınız değişikliklerin paylaşılması da önerilir.
İyi bir mektup genellikle dört paragraftan oluşur:
- Sunuş: Makalenin başlığı, türü ve gönderildiği dergi.
- Çalışmanın katkısı: Araştırma sorusu, temel bulgu ve alanyazına kattığı yenilik; iki üç cümle.
- Dergiyle uyum: Çalışmanın derginin kapsamına ve okur kitlesine neden uygun olduğu; gerekirse dergide yayımlanmış ilgili bir tartışmaya gönderme.
- Beyanlar: Metnin özgün olduğu, başka bir dergide değerlendirmede olmadığı, tüm yazarların son hâli onayladığı, etik kurul onayı ve çıkar çatışması durumu.
Kısa bir örnek:
Sayın Editör,
“Lise öğrencilerinde akademik erteleme ile uyku kalitesi arasındaki ilişki: Boylamsal bir çalışma” başlıklı araştırma makalemizi derginiz için değerlendirmenize sunarız. Çalışmamız, 612 öğrenciden üç dalgada toplanan verilerle, erteleme davranışının sonraki dönemde uyku kalitesini yordadığını göstermektedir. Alanyazındaki çalışmaların çoğu kesitsel olduğundan bulgularımızın, derginizin okul psikolojik danışmanlığı uygulamalarına yönelik okurları için yeni bir bakış sunacağını düşünüyoruz. Makale başka bir dergide değerlendirmede değildir, daha önce yayımlanmamıştır ve tüm yazarlar son hâlini onaylamıştır. Çalışma için … Etik Kurulu’ndan (tarih, sayı) onay alınmıştır; yazarlar arasında çıkar çatışması yoktur.
Saygılarımızla,
Sorumlu yazar adı, kurum, e-posta
Editöre mektupta nelerden kaçınılmalı?
Özeti kelimesi kelimesine kopyalamak, “alanda ilk” gibi kanıtlanamayan iddialarda bulunmak, başka dergiye yazılmış mektubu dergi adını değiştirmeden göndermek ve editörün adını yanlış yazmak en sık görülen hatalardır. Editörün adı derginin “Yayın Kurulu” sayfasından kontrol edilmelidir.
Gönderim sistemi adım adım nasıl doldurulur?
DergiPark, ScholarOne ya da Editorial Manager olsun, sistemler benzer bir sırayla ilerler. Her adımı bitirmeden bir sonrakine geçirmeyen sistemlerde eksik belge yüzünden yarıda kalmamak için tüm dosyaları önceden tek klasörde toplayın.
- Hesap ve ORCID: Sorumlu yazar hesabını açar; çoğu sistem ORCID bağlantısı ister. Ortak yazarların ORCID numaraları ve kurum bilgileri de önceden alınmalıdır.
- Makale türü ve bölüm: Araştırma makalesi, derleme, kısa bildiri gibi türler farklı sınırlara ve hakem süreçlerine bağlıdır.
- Başlık, özet ve anahtar kelimeler: Metin kutularına yapıştırılırken özel karakterler (ör. χ², α, ≤) bozulabilir; önizlemeden kontrol edin.
- Yazarlar ve sıralama: Yazar sırası sonradan değiştirildiğinde çoğu dergi tüm yazarların imzalı onayını ister. Sırayı gönderimden önce netleştirin.
- Dosya yükleme: Her dosyanın türü (ana metin, başlık sayfası, şekil, ek dosya) doğru seçilmelidir; sistem PDF’i bu seçime göre birleştirir.
- Önerilen ve istenmeyen hakemler: Önerilen hakemler ortak yayınınız olmayan, farklı kurumlardan, alanında yayın yapmış kişiler olmalıdır.
- Beyan soruları: Etik kurul, finansman, veri erişilebilirliği, çıkar çatışması ve yapay zekâ kullanımı soruları yanıtlanır.
- Oluşturulan PDF’in onayı: Sistem tüm dosyaları birleştirip size gösterir. Gönderim bu PDF onaylanmadan tamamlanmaz; tablo kayması, eksik şekil ya da kör metinde kalan yazar adı burada yakalanır.
DergiPark’ta gönderim nasıl farklıdır?
Türkiye’deki dergilerin çoğu DergiPark üzerinden çalışır. Burada uluslararası sistemlerden farklı olarak çoğunlukla telif hakkı devir formu, etik kurul belgesinin kendisi ve bazı dergilerde benzerlik raporu gönderim aşamasında yüklenir. Türkçe ve İngilizce başlık, özet ve anahtar kelimeler ayrı alanlara girilir. Bazı dergiler, Türkçe makalelerde yapılandırılmış geniş bir İngilizce özet (extended abstract) da ister. Tezden üretilmiş makalelerde tezin adı, türü, üniversitesi ve yılı genellikle başlık sayfasında dipnot olarak belirtilir.
Gönderimden sonra ne olur?
Gönderim tamamlandığında sistem bir makale numarası verir ve durum alanı değişmeye başlar: “Editörde”, “Hakeme gönderildi”, “Hakem raporları tamamlandı”, “Karar verildi” gibi. İlk aşamada editörün makaleyi hakeme göndermeden geri çevirmesi (masa başı ret) mümkündür; bu çoğu zaman kapsam ya da biçim uyumsuzluğundan kaynaklanır. Makaleniz reddedilirse ret gerekçesini okuyup metni bir sonraki dergiye uyarlamak gerekir. Revizyon kararı geldiğinde ise hakem yorumlarına yanıt mektubu hazırlanır.
Bu süreçte aynı makaleyi aynı anda ikinci bir dergiye göndermek yayın etiğine aykırıdır. COPE’un eşzamanlı gönderim akış şeması, böyle bir durum fark edildiğinde değerlendirmenin durdurulmasını ve metinlerin karşılaştırılmasını önerir. Bir dergiden ret aldıktan ya da makaleyi yazılı olarak geri çektikten sonra başka dergiye gönderebilirsiniz.
Gönderimde en çok nerede takılınır?
Gönderim aşaması kısa görünür ama en çok zaman burada kaybedilir. Sık karşılaştığımız durumlar şunlardır:
- Kılavuza uymayan biçim: Kelime sınırı aşılmış, kaynak stili karışık, özet yapılandırılmamış metinler ön incelemeden geri döner; düzeltilip yeniden yüklenene kadar haftalar geçebilir.
- Kör metinde iz bırakmak: Teşekkür bölümünde kurum adı, etik kurul satırında üniversite adı ya da dosya özelliklerinde yazar adı kalması, çift kör dergilerde iadeye yol açar.
- Eksik etik beyan: Etik kurul bilgisinin yalnızca yüklenen belgede olup metinde olmaması, TR Dizin’deki dergilerde sık iade nedenidir.
- Zayıf editöre mektup: Çalışmanın katkısını ve dergiyle uyumunu anlatmayan mektup, masa başı ret olasılığını artırır.
- Yazar bilgilerindeki tutarsızlık: Sistemdeki yazar sırası ile başlık sayfasındaki sıranın farklı olması, sonradan imzalı yazar değişikliği formu gerektirir.
Bu hataların sonucu genellikle aynıdır: süre kaybı. Özellikle doçentlik için yayın planı yapan ya da kadro ilanına yetiştirmeye çalışan araştırmacı için birkaç haftalık gecikme, planın tamamını kaydırır. Gönderim öncesinde metnin akademik yazım ölçütleri ve dergi kılavuzu açısından bir kez daha okunması bu kaybı önler.
Hangi durumda destek almak işinizi kolaylaştırır?
Şu durumlardan biri size tanıdık geliyorsa, gönderimi birlikte hazırlamak zaman kazandırır:
- Makaleniz bitti ama dergi sistemi karşısında hangi dosyanın hangi alana yükleneceğini, hangi beyanın nasıl yazılacağını bilemiyorsunuz.
- Yazar kılavuzu uzun ve ayrıntılı; metni bu kurallara göre biçimlendirmek için zamanınız yok.
- Editöre mektubu nasıl kuracağınızdan ve çalışmanızın katkısını nasıl anlatacağınızdan emin değilsiniz.
- Makale ön incelemeden ya da masa başı retle döndü ve bir sonraki dergiye hızlıca uyarlamanız gerekiyor.
Birlikte çalışma süreci ücretsiz ön görüşmeyle başlar: makalenin mevcut hâlini, hedef dergiyi ve takviminizi konuşuruz. Ardından derginin kılavuzu ve benzer makaleleri incelenir, eksikler ve yapılacaklar yazılı bir yol haritası olarak önünüze gelir. Biçim uyarlaması, raporlama standartlarına uyum, editöre mektup ve beyanlar adım adım birlikte hazırlanır; son hâli Zoom’da birlikte değerlendiririz. Hakem ya da editör görüşü geldiğinde eleştirileri yine birlikte ele alırız. Ayrıntılar akademik yayın danışmanlığı ve makale danışmanlığı sayfalarında; çalışma ilkelerimiz ise Etik Çerçevemiz sayfasında yer alıyor. İngilizce dergiye gönderilecek metinlerde akademik çeviri ve dil düzenleme, benzerlik oranı sorulan dergilerde benzerlik raporu desteği de aynı süreçte planlanabilir.
WhatsApp’tan ücretsiz ön görüşme
Sık sorulan sorular
Ücret ve süre neye göre belirlenir?
Makalenin uzunluğu, mevcut hâli, hedef derginin kılavuzunun kapsamı, istenen belge sayısı ve İngilizce metin gerekip gerekmediği belirleyicidir. Ön görüşmede bu bilgileri birlikte gözden geçirip net bir kapsam çıkarırız.
Makalem ve verilerim gizli kalır mı?
Evet. Paylaştığınız metin ve veriler yalnızca sizin çalışmanız için kullanılır, üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Kişisel verilerin işlenmesiyle ilgili ayrıntılar KVKK Aydınlatma Metni’nde yer alır.
Süreç tamamen online mı yürütülür?
Evet. Dosya paylaşımı, yazılı geri bildirimler ve değerlendirme toplantıları online yapılır; Türkiye’nin ve dünyanın her yerinden çalışabilirsiniz.
Hakem ya da editörden geri dönüş gelirse ne yapılır?
Revizyon ya da ret kararıyla gelen yorumları madde madde ayırır, hangisinin ek analizle, hangisinin metin düzenlemesiyle, hangisinin gerekçeli bir yanıtla karşılanacağını birlikte belirleriz; yanıt mektubunu da bu plana göre hazırlarsınız.
Makaleniz hazır ama gönderim ekranında mı takıldınız?
Hedef derginizi ve makalenizin son hâlini paylaşın; gönderim paketini birlikte eksiksiz hâle getirelim.
Kaynaklar
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). https://doi.org/10.1037/0000165-000
- Committee on Publication Ethics. (2024). Concurrent submissions of a manuscript to multiple journals [Akış şeması]. https://publicationethics.org/resources/flowcharts/submitting-manuscript-multiple-journals
- International Committee of Medical Journal Editors. (2025). Recommendations for the conduct, reporting, editing, and publication of scholarly work in medical journals (Ocak 2025 güncellemesi). https://www.icmje.org/recommendations/
- National Information Standards Organization. (2022). ANSI/NISO Z39.104-2022, CRediT, contributor roles taxonomy. https://doi.org/10.3789/ansi.niso.z39.104-2022
- TÜBİTAK ULAKBİM TR Dizin. (t.y.). Kriterler. 21 Ekim 2026 tarihinde https://trdizin.gov.tr/kriterler/ adresinden erişildi.