Doçentlikte Başlıca Yazar ve Tek Yazarlı Yayın Şartı: Kim Sayılır?

Doçentlik başvurusunda başlıca yazar, ÜAK’ın temel alan tablolarında tanımlanan özel bir yazarlık durumudur: tek yazarlı bir makalenin yazarı ya da danışmanlığını yaptığınız lisansüstü öğrenciyle birlikte yazdığınız makalede siz başlıca yazarsınız; Sağlık Bilimleri, Spor Bilimleri ve Mimarlık, Planlama ve Tasarım alanlarında buna yazar listesinde ilk sırada yer almak da eklenir. Sorumlu yazar (corresponding author) ya da son yazar olmak tek başına başlıca yazarlık sağlamaz. Tek yazarlı yayın şartı ise ayrı bir koşuldur ve özellikle Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler, Filoloji, Hukuk, İlahiyat ve Güzel Sanatlar alanlarında TR Dizin yayınları için aranır. Eser listenizi tabloya yerleştirdiniz, toplam 100’ü geçtiniz ama “başlıca yazar” ya da “tek yazarlı” satırı tutmuyorsa, bu yazı nedenini ve nasıl kapanacağını anlatıyor.

Bu iki şart, toplam puanı yeterli olan dosyaların en sık iade edildiği yerdir. Yayınlarınızın hangisinin şartı karşıladığını tek tek görmek için eser listesini ölçüt tablosuyla yan yana koymak gerekir; bunu doçentlik dosyası danışmanlığı kapsamında birlikte yapıyoruz. Aşağıdaki özet yürürlükteki ÜAK temel alan tablolarına dayanır; başvurudan önce kendi temel alanınızın güncel tablosundaki açıklama notlarını mutlaka okuyun.

Doçentlikte başlıca yazar kimdir?

Başlıca yazarın tanımı Doçentlik Yönetmeliği‘nde değil, her temel alanın başvuru şartları tablosunun altındaki açıklamalarda yer alır ve temel alana göre değişir. Fen Bilimleri ve Matematik, Mühendislik ile Ziraat, Orman ve Su Ürünleri tablolarında aday, tek yazarlı makalede ya da danışmanlığını yaptığı lisansüstü öğrenci(ler)le birlikte yazdığı makalede başlıca yazar sayılır; aynı makalede birden fazla öğrenci ve bir ikinci danışman da yer alabilir, ancak ikinci danışman başlıca yazar sayılmaz. Sağlık Bilimleri, Spor Bilimleri ve Mimarlık, Planlama ve Tasarım tablolarında bu iki duruma makalenin yazarlarından ilk sırada yer almak eklenir. Eğitim Bilimleri, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat ile Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler tablolarında ise başlıca yazar tanımı yer almaz; bu alanlarda belirleyici olan tek yazarlı yayındır.

Aşağıdaki tablo, sahada en sık sorulan yazarlık rollerinin nasıl değerlendirildiğini özetliyor:

Uluslararası yayın kültüründe son yazarlık çoğu zaman ekibin kıdemli üyesini gösterir; yazar sırasının ne anlama geldiği de alandan alana değişir. ÜAK ise bu gelenekleri değil, tablodaki tanımı esas alır. Klinik ekiplerde yerleşik olan “hocayı sona yazma” alışkanlığı, bu yüzden o yayını başlıca yazarlık hesabının dışında bırakabilir.

Başlıca yazarlık puanınızı nasıl etkiler?

Başlıca yazarlık yalnızca bir şart satırını açıp kapatmaz; makalenin size yazılacak puanını da belirler. Başlıca yazar tanımı bulunan altı alanın (Fen, Mimarlık, Mühendislik, Sağlık, Spor, Ziraat) tablolarındaki paylaşım kuralı şöyledir: tek yazarlı makalede yazar tam puanı alır; iki yazarlı makalede başlıca yazar tam puanın 0,8’ini, ikinci yazar 0,5’ini alır; üç ve daha fazla yazarlı makalede başlıca yazar puanın yarısını alır, diğer yazarlar kalan yarıyı eşit paylaşır. Başlıca yazarın bulunmadığı çok yazarlı makalelerde puan bütün yazarlara eşit bölünür. Kitap ve bildiri gibi diğer yayınlarda ise puan, yazar sırasına bakılmaksızın eşit paylaştırılır. Eğitim Bilimleri, Filoloji, Güzel Sanatlar, Hukuk, İlahiyat ile Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler’de kural daha yalındır: tek yazarlı yayında yazar tam puanı alır, çok yazarlı yayınlarda puan bütün yazarlara eşit bölünür.

Bu altı alandan birinde, tablonuzda 30 puan değerinde bir makale için hesap aşağıdaki gibi işler:

Son iki satır özellikle önemlidir. Fen, Mühendislik ya da Ziraat gibi ilk sıranın sayılmadığı bir alanda iki meslektaşın ortak makalesinde kimse başlıca yazar sayılmayabilir; bu durumda ilk sırada olmanız puanınızı artırmaz. Bu farkı göz ardı ederek yapılan doçentlik puanı hesabı toplamı birkaç puan şişirir ve dosya sınırdaysa 100’ün altına düşürür. Kendi listenizi hızlıca görmek için Doçentlik Puan Hesaplama aracını kullanabilirsiniz.

Hangi temel alanda hangi yazar şartı aranır?

Başlıca yazar ve tek yazarlı yayın şartları temel alana göre ayrışır. Aşağıdaki özet, uluslararası ve ulusal makale maddelerindeki yazar koşullarını gösterir; toplam puan, atıf, bildiri ve kitap şartlarının tamamı için temel alanlara göre doçentlik kriterleri yazımıza bakabilirsiniz.

Tablo iki ayrı mantığı gösteriyor. Sağlık, Fen, Mühendislik, Ziraat, Spor ve Mimarlık alanlarında belirleyici olan başlıca yazarlıktır; sosyal ve beşerî alanlarda ise tek yazarlı TR Dizin yayınıdır. Hekimseniz ayrıntılar için Sağlık Bilimleri doçentlik kriterleri rehberimize bakın.

Tek yazarlı yayın şartı nasıl karşılanır?

Tek yazarlı yayın ile başlıca yazarlık sık karıştırılır. Danışmanı olduğunuz öğrenciyle yazdığınız makale, başlıca yazar tanımı olan alanlarda sizi başlıca yazar yapar ama tek yazarlı sayılmaz. Sosyal ve beşerî alanların tablolarında ise başlıca yazar tanımı hiç yoktur; çok yazarlı yayının puanı yazarlara eşit bölünür. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler’de ya da Filoloji’de aranan şart, makalenin yalnızca sizin adınızla yayımlanmasıdır. Şartı karşılamak için şu adımlar işe yarar:

1. Eksik sayıyı netleştirin. Kaç tek yazarlı TR Dizin yayınınız olduğunu ve bunların kaçının farklı dergilerde çıktığını sayın; aynı dergideki ikinci makale “farklı dergi” şartına katkı vermez.
2. Kendi başınıza yürütebileceğiniz bir konu seçin. Kuramsal bir inceleme, belge ya da metin çözümlemesi veya küçük ölçekli bir nitel çalışma, tek yazarlı makale için ekip çalışmasından daha gerçekçidir.
3. Tez yayınlarını ayrı tutun. Lisansüstü tezinizden üretilen yayınların hangi maddeye yazılacağı ayrı bir kurala bağlıdır; tezden makale çıkarırken bunun dosyadaki yerini baştan hesaba katın.
4. Dergiyi takvimle birlikte seçin. TR Dizin dergilerinin değerlendirme süreleri aylarla ölçülür; dergi seçimi yaparken yayın sıklığını ve ortalama karar süresini de göz önüne alın.
5. Metni yayın standardında yazın. Tek yazarlı makalede metni okuyacak ikinci bir yazar yoktur; IMRaD yapısı ve akademik yazım kurallarına uygun bir taslak, hakem sürecini kısaltır.

Eser listesinde yazarlık bilgisi nasıl gösterilir?

Başlıca yazarlığın değerlendirilebilmesi için eser listenizde yazar sırasının ve danışmanlık ilişkisinin açıkça görünmesi gerekir. Künyeyi APA 7 düzeninde, dergide yayımlandığı yazar sırasıyla yazın; danışman-öğrenci makalelerinde ilişkiyi belgeleyecek tez danışmanı atama yazısını dosyanızda hazır tutun. Kurgusal bir örnek:

Demir, E., & Aksoy, M. (2025). Hemşirelik öğrencilerinde klinik karar verme düzeyi: Kesitsel bir çalışma. Sağlık Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(3), 45–60. https://doi.org/10.xxxx/xxxxx

Not: Aday M. Aksoy, E. Demir’in doktora tezinin asıl danışmanıdır; makale danışman-öğrenci makalesi olarak başlıca yazar kapsamında beyan edilir. İki yazarlı makalede adaya düşen pay 0,8’dir.

Bu küçük not, jürinin makaleyi hangi kurala göre puanladığınızı görmesini sağlar ve beyannamedeki bilgiyle belgeler arasında çelişki oluşmasını önler.

En çok nerede takılınır?

Yazar şartlarındaki hatalar çoğunlukla başvuru gönderildikten sonra fark edilir. En sık karşılaştığımız durumlar şunlardır:

• Sorumlu yazarlığı başlıca yazarlık saymak. Dergiyle yazışmayı yürüttüğünüz, ilk sırada olmadığınız makaleler şart satırını kapatmaz; dosya asgari koşullar gerekçesiyle iade edilir ve bir başvuru dönemi kaybedilir.
• Başka alandaki tanımı kendi alanına taşımak. Sağlık, Spor ve Mimarlık’ta ilk sıra yeterliyken Fen, Mühendislik ve Ziraat’te yetmez; meslektaşınızın deneyimi sizin tablonuz için geçerli olmayabilir.
• İkinci danışman olarak yazılan makaleleri saymak. Tez izleme sürecine ne kadar emek verilmiş olursa olsun, danışmanlık yoluyla başlıca yazarlık asıl danışmana tanınır.
• Tam puan yazmak. Yazar payı uygulanmadan yazılan puanlar toplamı şişirir; jüri hesabında dosya 100’ün altına düşebilir.
• Tek yazarlı makaleleri aynı dergide yoğunlaştırmak. “Farklı dergiler” koşulu karşılanmadığında yeni bir makale gerekir ve bu da en az bir dönem demektir.
• Eksiği son dönemde fark etmek. Eksik bir başlıca yazarlı ya da tek yazarlı makale; yazım, gönderim, hakem yorumlarına yanıt ve yayın adımlarıyla birlikte çoğu zaman bir yılı aşar. Bu nedenle eksiği erken görüp bir yayın planı çıkarmak gerekir.

Yazar şartı dışında dosyayı geri çeviren diğer noktaları doçentlik dosyasında en sık yapılan hatalar yazımızda topladık.

Hangi durumda destek almak işinizi kolaylaştırır?

Eser listenizi tabloya yerleştirirken aşağıdaki durumlardan biriyle karşılaştıysanız, dosyanıza dışarıdan bakan bir göz zaman kazandırır:

• Toplam puanınız yetiyor, ama başlıca yazarlı makale sayınız ya da tek yazarlı TR Dizin yayınınız eksik kalıyor.
• Sorumlu yazar, son yazar ya da ikinci danışman olduğunuz makalelerin şarta sayılıp sayılmayacağından emin değilsiniz.
• Eksik makale için elinizde veri ya da fikir var, ama tek başınıza yürütebileceğiniz bir konuya ve takvime dönüşmüyor.
• Başvurunuz yazar şartı gerekçesiyle iade edildi ve bir sonraki dönemi kaçırmak istemiyorsunuz.

Birlikte çalışma süreci, hizmet sayfamızdaki adımlarla aynı şekilde ilerler:

1. Ücretsiz ön görüşme: Temel alanınız, başvuru döneminiz ve eser listeniz konuşulur.
2. Ölçüt eşleştirmesi ve durum raporu: Her yayın, yazar sırası ve danışmanlık ilişkisiyle birlikte tablodaki maddeye yerleştirilir; karşılanan ve karşılanmayan yazar şartları yazılı olarak iletilir.
3. Plan görüşmesi: Eksik başlıca yazarlı ya da tek yazarlı makalenin hangi konuyla, hangi dergiye ve hangi takvimle kapanacağı birlikte belirlenir.
4. Yürütme desteği: Planlanan makalenin yöntem ve analiz aşamalarında adım adım birlikte çalışılır; gerekirse makale danışmanlığı ve akademik yayın danışmanlığı aynı plana eklenir.
5. Zoom’da gönderim öncesi son kontrol: Beyanname, belgeler ve eser listesi son hâliyle birlikte gözden geçirilir.

Çalışma ilkelerimiz Etik Çerçevemiz sayfasında yer alıyor. Dosyanız hazır olduğunda başvuru adımları için doçentlik başvurusu rehberimize bakabilirsiniz.

Ücretsiz ön görüşme için WhatsApp’tan yazın

Sık sorulan sorular

Ücret ve süre neye göre belirlenir?

Eser listenizin uzunluğuna, yalnızca ölçüt kontrolü mü yoksa eksik şartı kapatacak yeni bir makalede yöntem desteği mi gerektiğine ve başvuru takviminize göre belirlenir. Ön görüşme ücretsizdir; kapsam netleştikten sonra size yazılı olarak bildirilir.

Eser listem ve yayımlanmamış çalışmalarım gizli kalır mı?

Evet. Paylaştığınız liste, belge ve veriler yalnızca dosyanız üzerinde çalışan ekip tarafından görülür ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Kişisel verilerin nasıl işlendiği KVKK Aydınlatma Metni‘nde yer alıyor.

Süreç tamamen online mı yürüyor?

Evet. Belgeler çevrim içi paylaşılır, değerlendirme görüşmeleri Zoom’da yapılır; bulunduğunuz şehir ya da kurum süreci etkilemez.

Planlanan makale dergiden ret ya da revizyon alırsa ne olur?

Hakem yorumları birlikte ele alınır ve yanıt mektubu üzerinde çalışılır; ret durumunda gerekçeye göre metin güçlendirilir ve takvime uygun yeni dergi belirlenir. Makale reddedilirse ne yapılmalı yazımızda bu adımları ayrıntılı anlattık. Yayın planı bu yeni duruma göre güncellenir.

Kaynaklar

• Üniversitelerarası Kurul Başkanlığı. (t.y.). Doçentlik başvuru şartları [Tablo 1–13, temel alan tabloları]. https://www.uak.gov.tr/page/docentlik-basvuru-sartlari-kLPHX
• Doçentlik Yönetmeliği. (2018, 15 Nisan). Resmî Gazete (Sayı: 30392).
• International Committee of Medical Journal Editors. (t.y.). Defining the role of authors and contributors. https://www.icmje.org/recommendations/browse/roles-and-responsibilities/defining-the-role-of-authors-and-contributors.html
• Tscharntke, T., Hochberg, M. E., Rand, T. A., Resh, V. H., & Krauss, J. (2007). Author sequence and credit for contributions in multiauthored publications. PLoS Biology, 5(1), e18. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.0050018
• Brand, A., Allen, L., Altman, M., Hlava, M., & Scott, J. (2015). Beyond authorship: Attribution, contribution, collaboration, and credit. Learned Publishing, 28(2), 151–155. https://doi.org/10.1087/20150211