Tez giriş bölümü, okura dört soruyu sırayla yanıtlar: konu nedir, bu konuda çözülmemiş sorun nedir, bu tez o sorunu nasıl ele alıyor ve sonuç kimin işine yarayacak? Bu dört yanıt açık ve birbirine bağlıysa bölüm işini görür. Danışmanınız “giriş konuyu temellendirmiyor” dediyse sorun çoğu zaman dilde değil, bu halkalardan birinin eksik kalmasındadır.
Aşağıda girişi problem durumu, amaç, önem, sınırlılıklar ve tanımlar başlıklarıyla adım adım kuruyoruz; örnek bir paragraf ve sık yapılan hataları da ekledik. Metin tıkandığında tez danışmanlığı desteğinin nerede işe yaradığını yazının sonunda anlatıyoruz.
Tez giriş bölümü ne işe yarar?
Giriş, tezin gerekçesini kuran bölümdür. Okur burada konuyu öğrenmekten çok bu çalışmanın neden yapıldığını görmek ister. Swales (1990) araştırma girişlerini üç hamleyle açıklar: alanı tanıtmak, bu alandaki boşluğu göstermek ve boşluğu kendi çalışmasıyla doldurmak.
Creswell ve Creswell (2018) aynı mantığı beş parçaya böler: araştırma problemi, problemi ele alan çalışmalar, bu çalışmaların eksikleri, sonucun hedef kitle için önemi ve amaç cümlesi. Samraj (2008) ise tez girişlerinin disipline göre değiştiğini gösterir: biyoloji öğrencileri önceki araştırmalara daha güçlü bağ kurarken felsefe öğrencilerinde yazar sesi öne çıkar. Yani başlıklar değişebilir, mantık aynı kalır.
Tez giriş bölümünde hangi başlıklar bulunur?
Başlıkları enstitünüzün kılavuzu belirler, bu yüzden yazmadan önce kılavuzu açın. İki örnek farkı gösteriyor. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü (2019) altı alt başlık bekler: problem durumu, amaç, önem, sınırlılıklar, varsayımlar, tanımlar ve kısaltmalar. İnönü Üniversitesi (2026) kılavuzunda iki alt başlık vardır; problem, girişin gövde metninde verilir. Bazı enstitüler ise giriş ile kuramsal çerçeveyi tek bölümde toplar. Aşağıdaki tablo, başlık adları ne olursa olsun bulunması gereken parçaları özetliyor.
| Parça | Yanıtladığı soru | Sık yapılan hata |
|---|---|---|
| Problem durumu | Ne biliniyor, ne bilinmiyor? | Konu anlatımına dönüşmesi |
| Amaç | Bu tez neyi ortaya koyacak? | Amaç yerine yöntemin yazılması |
| Araştırma soruları ya da hipotezler | Amaç hangi sorularla karşılanacak? | Amacı aşan ya da karşılamayan sorular |
| Önem | Sonuç kime, nasıl yarayacak? | “Alana katkı sağlayacaktır” deyip geçmek |
| Sınırlılıklar | Kapsamın sınırı nerede? | Gerekçesiz bir liste vermek |
| Varsayımlar | Çalışma neyi doğru kabul ediyor? | Gerekmediği hâlde başlık açmak |
| Tanımlar | Kavram bu tezde ne anlama geliyor? | Sözlük tanımı aktarmak |
Tez giriş bölümü adım adım nasıl yazılır?
Yazmaya nereden başlamalısınız?
Tek cümleyle başlayın: “Bu tez, X konusunda Y bilinmediği için Z’yi inceliyor.” Bu cümle kurulamıyorsa sorun metinde değil, araştırma mantığındadır. O zaman konu seçimi aşamasına ve tez önerisi metnine dönüp kapsamı daraltmak gerekir. Öneri onaylandıysa oradaki gerekçeyi aynen taşımayın; tez aşamasında elinizde daha geniş bir alanyazın taraması vardır ve boşluğu bu güncel bilgiyle yeniden yazarsınız.
Problem durumu nasıl kurulur?
Marmara kılavuzunun deyişiyle konuyu “genelden özele doğru” açın. Pratikte dört paragraf çoğu tez için yeterli bir iskelet sağlar:
- Bağlam: Konu neden güncel ve neden önemli?
- Bilinenler: Araştırmalar neyi gösteriyor? Tek tek çalışmaları değil, çalışma gruplarını özetleyin.
- Boşluk: Ne eksik: farklı bir örneklem, çelişen bulgular, sınanmamış bir ilişki ya da yetersiz bir yöntem mi?
- Sonuç: Boşluk kapanmazsa uygulamada ya da kuramda ne eksik kalır?
Boşluğu “bu konuda çalışma yok” diye yazmayın; bu cümle her zaman sınanabilir ve tarama yetersizse jüri kolayca çürütür. “Lise öğrencilerinde çalışılmış, üniversite öğrencilerinde sınırlı sayıda çalışma var” gibi tarif edilmiş bir boşluk daha güvenlidir. Bu cümleyi kurarken iddia ve önerme mantığı da işe yarar: her iddianız kaynakla desteklenmeli, sonuç cümleniz önceki cümlelerden çıkmalıdır.
Amaç ve araştırma soruları nasıl bağlanır?
Amaç cümlesi, problem durumundaki boşluğun karşılığıdır. “Bu araştırmanın amacı, üniversite öğrencilerinde X ile Y arasındaki ilişkiyi incelemektir” gibi tek ve açık bir cümle yazın. Değişkenler, katılımcılar ve bağlam bu cümlede görünmelidir.
Ardından her araştırma sorusunu amaca bağlayın. Amaç ilişki incelemeyi söylüyorsa sorular da ilişkiyi sormalıdır; nicel bir tezde bu seçim doğrudan tarama deseni ve ilişkisel tarama kararını belirler. Giriş ile yöntem bölümü arasındaki uyumsuzluk en sık geri dönüş nedenlerinden biridir. Aynı sorular daha sonra bulgular bölümü ve tartışma bölümü için de sıralamayı verir. Soruların hangi analize gideceğini görmek isterseniz test seçim aracımızı kullanabilirsiniz.
Önem bölümünde ne yazılır?
Önem, somut hedef kitle ister. Kimin, hangi kararı, bu sonuçla nasıl daha iyi vereceğini yazın: öğretmenler, hekimler, kurum yöneticileri ya da sonraki araştırmacılar. Creswell ve Creswell (2018) de önemi belirli bir kitle için tanımlar. Kuramsal katkınız varsa hangi modeli ya da bulguyu sınadığınızı söyleyin. Kısa tutun; iyi bir önem alt başlığı problem durumunu tekrar etmez, onun sonucunu gösterir.
Sınırlılıklar, varsayımlar ve tanımlar nasıl yazılır?
Sınırlılıklarda zaman, araç, örneklem ve konu sınırlarını gerekçesiyle verin. Varsayım başlığı her tezde gerekmez; Marmara kılavuzu araştırmanın doğası gereği varsayımı yoksa başlığın kullanılmayabileceğini belirtir. Tanımlarda sözlük anlamı yerine kavramın bu tezdeki işlevsel karşılığını yazın. Örneğin “akademik erteleme” için “ölçekten alınan toplam puan” gibi ölçülebilir bir tanım verin.
Araştırma türüne göre giriş nasıl değişir?
Nicel tezlerde giriş çoğunlukla değişkenler ve hipotezlerle biter; örneklem büyüklüğü gibi ayrıntılar yöntemde kalır. Nitel tezlerde amaç bir deneyimi ya da süreci anlamaya yönelir, bu yüzden hipotez yerine açık uçlu sorular kullanılır. Karma yöntem araştırmaları nicel ve nitel soruların neden birlikte gerektiğini girişte gerekçelendirir. Tıpta uzmanlık tezi yazanlar ise klinik sorundan başlayıp ayrıntıyı genel bilgilere bırakır.
Tezden sonra yayın planlıyorsanız bu metin kısalacaktır. IMRaD yapısı içindeki makale girişi çok daha sıkıdır; tezden makale çıkarırken iyi kurulmuş bir boşluk cümlesi büyük zaman kazandırır.
Giriş bölümü tezde nasıl raporlanır? Bir örnek
Aşağıdaki paragraf kurgusaldır; konuyu ve atıfları kendi çalışmanıza göre doldurun. Yapı, bağlamdan boşluğa ve amaca nasıl geçildiğini göstermek içindir.
Üniversite öğrencilerinde akademik erteleme, başarıyı ve iyi oluşu etkileyen yaygın bir sorun olarak ele alınmaktadır (Yazar, yıl). Araştırmalar ertelemenin öz düzenleme becerileriyle ilişkili olduğunu göstermiştir (Yazar, yıl; Yazar, yıl). Ancak bu çalışmaların çoğu yüz yüze eğitim alan öğrencilerle yürütülmüş, uzaktan eğitimdeki öğrenciler sınırlı sayıda çalışmada incelenmiştir. Bu boşluk, uzaktan eğitim programlarının destek hizmetlerini kanıta dayalı biçimde planlamayı güçleştirmektedir. Bu araştırmanın amacı, uzaktan eğitim alan lisans öğrencilerinde öz düzenleme ile akademik erteleme arasındaki ilişkiyi incelemektir.
Beş cümlede bağlam, bilinenler, boşluk, sonuç ve amaç sırayla geliyor. APA 7, önceki araştırmaları aktarırken geçmiş ya da yakın geçmiş zamanı önerir (American Psychological Association, 2020); örnekte de bu nedenle “göstermiştir” kullanıldı. Akademik yazım kurallarının temelinde kanıt vardır. Akademik dil ve nesnel anlatım açısından “çok önemli”, “büyük bir sorun” gibi ifadeler yerine kanıta dayalı cümle kurun.
Giriş ile alanyazın bölümü arasındaki sınır nerede?
Giriş, alanyazından yalnızca boşluğu gösterecek kadarını kullanır. Kuramlar, kavramlar ve tek tek çalışmaların ayrıntısı alanyazın bölümüne aittir. Marmara ve İnönü kılavuzlarında alanyazın ayrı bir bölümdür. İnönü kılavuzu genel bilgilerin tez ana metninin üçte birini aşmamasını ister.
Pratik bir ölçüt: Bir paragrafı çıkardığınızda boşluğun gerekçesi zayıflamıyorsa o paragraf büyük olasılıkla alanyazın bölümüne gitmelidir.
Tez giriş bölümü ne kadar uzun olmalı, ne zaman yazılmalı?
İncelediğimiz kılavuzlarda giriş için sayfa kuralı bulunmuyor. Creswell ve Creswell’in modeli yaklaşık iki sayfalık kısa bir giriş tarif eder; tez girişleri alt başlıklarla bunun üzerine çıkabilir. Asıl ölçüt, her paragrafın boşluğa ya da amaca hizmet etmesidir. Enstitünüz sınır koyuyorsa ona uyun ve son sözü danışmanınızla netleştirin.
Zamanlama için iki aşamalı çalışmak işe yarar: Erken bir taslak yazın, tezi bitirince yeniden okuyun. Çünkü bulgular netleştikçe amacın ifadesi ve önem cümleleri değişebilir; sonuçta söz verdiğiniz her şeyin tezde karşılığı olmalıdır. Tez sürecinin hangi aşamada olduğunu görmek için tez sürecinin aşamaları yazımıza da bakabilirsiniz.
Giriş bölümünde en çok nerede takılınır?
Geri dönüşlerin çoğu aynı noktalarda toplanıyor:
- Boşluğun gösterilememesi: Tez giriş bölümü konu özetine dönüşür, “neden bu çalışma?” sorusu yanıtsız kalır. Danışman metni başa döndürür.
- Amaç ile soruların kopması: Amaç bir şey, sorular başka bir şey söyler. Bu uyumsuzluk tez izleme komitesi toplantısında ya da savunmada ortaya çıkabilir.
- Aşırı uzun alıntı ve tarih anlatısı: Konunun tarihçesi sayfalarca sürer, okur problemi bulamaz. Uzun aktarımlar araştırma etiği açısından da dikkat ister.
- Kaynak ağırlığı: Eski ya da ikincil kaynaklar boşluk iddiasını zayıflatır; kaynak tarama sırasında güncel ve birincil çalışmaları ayırın.
- Sonuçla uyuşmayan vaat: Girişte söz verilen katkı tezde karşılık bulmaz; bu durum tez savunması sırasında soru olarak döner, ardından jüri düzeltmeleri gerekebilir.
Bu hatalar yalnızca bir bölümü değil, takvimi de etkiler: Giriş geri döndüğünde amaç değişirse yöntem ve analiz planı da gözden geçirilir.
Hangi durumda destek almak işinizi kolaylaştırır?
Danışman girişin konuyu temellendirmediğini söylediyse ve neyin eksik olduğunu göremiyorsanız ikinci bir göz yol gösterir. Şu durumlar size tanıdık geliyorsa birlikte bakabiliriz:
- “Giriş konuyu temellendirmiyor” notu aldınız, ama neyi değiştireceğinizi bilmiyorsunuz.
- Çok kaynak okudunuz, fakat boşluğu tek cümleyle söyleyemiyorsunuz.
- Amaç, sorular ve yönteminiz birbirini tutmuyor.
- Giriş ile alanyazın iç içe geçti, metin dağıldı.
Süreç ücretsiz ön değerlendirmeyle başlar: Tezinizin aşamasını, danışman notlarını ve teslim takviminizi konuşuruz. Ardından hangi bölümde çalışılacağı yazılı olarak netleşir ve takviminiz aşamalara bölünür. Birlikte problem durumunu, amacı ve soruları hizalar, her aşamayı gerekçesiyle Zoom’da değerlendiririz. Kapsam ayrıntıları tez danışmanlığı sayfamızda, çalışma ilkelerimiz Etik Çerçevemiz sayfasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Ücret ve süre neye göre belirlenir?
Tezin düzeyine, girişin mevcut durumuna, varsa danışman notlarının kapsamına ve teslim takviminize göre belirlenir. Ön görüşmede iş kalemleri netleşir; ayrıntılar ücret yazımızda.
Taslağım ve danışman notlarım gizli kalır mı?
Evet. Paylaştığınız belgeler yalnızca çalışma için kullanılır. Kişisel verilere ilişkin bilgiler KVKK aydınlatma metnimizde.
Çalışma tamamen online mı yürüyor?
Evet. Belgeler çevrim içi paylaşılır, değerlendirmeler Zoom üzerinden yapılır. Bulunduğunuz şehir süreci etkilemez.
Danışmanım giriş için yeni düzeltme isterse ne yapılır?
Notlar birlikte okunur, her düzeltmenin gerekçesi netleştirilir ve metin bu doğrultuda güncellenir. Amaç değiştiyse yöntemle uyumu da kontrol edilir.
Girişiniz danışmandan geri mi döndü?
Taslağınızı ve notlarınızı gönderin, eksik halkayı birlikte bulalım.
Kaynaklar
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7. bs.). American Psychological Association.
- Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5. bs.). SAGE.
- İnönü Üniversitesi. (2026). Lisansüstü tez yazım kılavuzu.
- Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. (2019). Tez yazım kılavuzu.
- Samraj, B. (2008). A discourse analysis of master’s theses across disciplines with a focus on introductions. Journal of English for Academic Purposes, 7(1), 55–67.
- Swales, J. M. (1990). Genre analysis: English in academic and research settings. Cambridge University Press.
