Kongre bildirisi, bir araştırmanın sonuçlarını kongrede sözlü sunum ya da poster olarak paylaştığınız, çoğu zaman 250–300 kelimelik bir özetle başlayan kısa bilimsel metindir. İyi bir bildiri üç şeyi aynı anda yapar: kongrenin şablonuna uyar, eldeki veriyle savunulabilecek kadar iddia kurar ve sunumdan sonra makaleye dönüşebilecek bir iskelet bırakır. Özet gönderim tarihi yaklaşıyor, veri toplama henüz bitmedi ve hangi bulguyu öne çıkaracağınızı bilemiyorsanız bu yazı tam olarak o durum için.
Aşağıda kongre bildirisinin hangi parçalardan oluştuğunu, özetin nasıl kurulduğunu, sözlü sunum ile poster arasındaki farkı ve sunulan çalışmanın hakemli bir dergiye nasıl taşındığını adım adım anlatıyoruz. Takvim sıkışmışsa ya da analizler özete yetişmiyorsa, bildiri danışmanlığı sayfamızda süreci birlikte nasıl yürüttüğümüzü görebilirsiniz.
Kongre bildirisi nedir, hangi türleri vardır?
Kongreler genellikle üç biçimde bildiri kabul eder: yalnızca özetin bildiri kitabında yer aldığı özet bildiri, özetin yanında birkaç sayfalık metnin de yayımlandığı tam metin bildiri ve bulguların bir pano üzerinde sunulduğu poster bildiri. Sunum türü (sözlü ya da poster) çoğu zaman bilim kurulunca belirlenir; başvuru formunda tercihinizi belirtirsiniz.
| Tür | Ne gönderilir? | En sık takılınan nokta |
|---|---|---|
| Özet bildiri | 250–300 kelimelik yapılandırılmış özet | Bulgu yerine yöntem anlatımıyla dolan metin |
| Tam metin bildiri | Özet + kongre kurallarına göre birkaç sayfalık metin | Özetin uzatılmış hâli gibi yazılması |
| Poster | Özet + belirtilen ölçüde pano | Okunamayacak kadar çok metin |
| Sözlü sunum | Özet + 10–12 dakikalık slayt sunumu | Süreye sığmayan anlatı, hazırlıksız soru-cevap |
Hangi türle başvurursanız başvurun, işin merkezinde özet vardır. Kabul kararı çoğunlukla yalnızca özet okunarak verilir.
Kongre bildirisi özeti nasıl yazılır?
Bildiri özeti, dergi makalesinin özetiyle aynı mantıkla çalışır ama daha dar bir alanda. Yapılandırılmış özet isteyen kongrelerde başlıklar genellikle Amaç, Yöntem, Bulgular ve Sonuç’tur. Bu yapıyı ayrıntılı olarak makale özeti yazımı yazımızda anlattık; bildiri için şu sıra işe yarar:
- Çağrı metnini okuyun. Kelime sınırı, şablon, tema başlıkları, son tarih, yazar sayısı sınırı ve sunum türü çağrıda yazar. Şablonu olmayan bir kongreye bile kendi kelime sınırınızı koyun.
- Tek bir mesaj seçin. Bildiri, tezin ya da projenin tamamını anlatmaz. “Bu çalışma neyi gösterdi?” sorusuna tek cümlelik bir yanıt yazın; özetin geri kalanı bu cümleyi destekler.
- Amaç cümlesini net kurun. Bir ya da iki cümle yeterlidir. Uzun bir giriş bölümü özetin bulgulara ayrılan yerini yer.
- Yöntemi kısa ama kontrol edilebilir yazın. Desen, örneklem, veri toplama aracı ve kullanılan analiz bir iki cümlede verilir. Örneğin: “Kesitsel desendeki çalışmaya 212 hemşire katıldı; gruplar bağımsız örneklem t testiyle karşılaştırıldı.”
- Bulgulara en geniş yeri ayırın. Sayı verin: ortalama ve standart sapma, yüzde, test istatistiği ve anlamlılık düzeyi. Yalnızca p değeri değil, etki büyüklüğü de bulguyu güçlendirir.
- Sonucu bulgunun boyunda tutun. Kesitsel bir çalışmadan neden-sonuç cümlesi kurmayın; “ilişkili bulundu” ile “neden oldu” arasındaki fark hakemin ilk baktığı yerdir.
Veri toplama sürerken özet gönderiyorsanız ön bulguları açıkça “ön bulgu” olarak belirtin ve kesinleşmemiş sayılar üzerine güçlü yargı kurmayın. Kongrede sunduğunuz rakamların makalede değişmesi, ileride hakemlerin soru soracağı bir tutarsızlık yaratır.
Örnek: Zayıf ve güçlü bir bildiri özeti cümlesi
Zayıf: “Bu çalışmada hemşirelerin iş doyumu ile tükenmişlik düzeyleri arasındaki ilişki incelenmiş ve önemli sonuçlar elde edilmiştir.”
Güçlü: “Gece vardiyasında çalışan hemşirelerin duygusal tükenme puanı gündüz vardiyasındakilerden yüksekti (24,1 ± 6,3 ve 19,8 ± 5,9; t(210) = 5,13, p < .001, d = 0,70).”
İkinci cümle kabul kurulu üyesine çalışmanın ne bulduğunu, örneklemin büyüklüğünü ve etkinin ne kadar güçlü olduğunu tek bakışta söyler. “Önemli sonuçlar elde edilmiştir” kalıbı ise hiçbir bilgi taşımaz.
Tam metin kongre bildirisi nasıl kurulur?
Tam metin, özetin genişletilmiş hâli değildir; kendi giriş, yöntem, bulgular ve tartışma bölümleri olan kısa bir makaledir. Bu nedenle IMRaD yapısı burada da iyi bir iskelet sunar. Kongrenin yazım kuralları genellikle sayfa sınırını, kaynak gösterme biçimini ve tablo sayısını belirler.
- Giriş: Sorunun neden önemli olduğu ve alandaki boşluk, birkaç güncel kaynakla. Kısa ama odaklı bir alanyazın taraması bu bölümü taşır.
- Yöntem: Desen, katılımcılar, veri toplama aracı, etik kurul onayının tarih ve sayısı, analiz yöntemi.
- Bulgular: Bir ya da iki tablo; tabloyu tekrar eden metin yerine tablodaki en önemli sonucu söyleyen cümleler.
- Tartışma ve sonuç: Bulguların önceki çalışmalarla karşılaştırılması, sınırlılıklar ve bir sonraki adım.
Analizler SPSS, JASP, R, Stata ya da SAS ile yapılabilir; nitel bir bileşen varsa MAXQDA ya da NVivo kullanılır. Programdan bağımsız olarak, dar alana sığan, tek bakışta okunan bulgu tabloları hazırlamak tam metnin en çok emek isteyen kısmıdır.
Poster ve sözlü sunum nasıl hazırlanır?
Posterin önünden geçen kişi metni okumaz, tarar. Erren ve Bourne’un (2007) poster önerilerinin özü de budur: poster, birkaç saniyede ana mesajı veren, ayrıntıyı ise isteyen okura bırakan bir düzen ister. Pratikte şu ilkeler işe yarar:
- Başlık uzaktan okunabilir olsun ve bulguyu söylesin.
- Metin yerine bir ana grafik ya da tablo koyun; her şekle kısa bir yorum cümlesi ekleyin.
- Okuma akışını soldan sağa ve yukarıdan aşağıya kurun; bölüm sayısını azaltın.
- Kongrenin istediği ölçüyü (ör. 70 x 100 cm) ve yönü (dikey ya da yatay) baştan ayarlayın.
Sözlü sunumda süre çoğunlukla 10–12 dakikadır. Kabaca dakikada bir slayt hesabıyla ilerleyin, bulgulara sürenin yarısını ayırın ve soru-cevap için yöntemle ilgili olası soruları önceden hazırlayın: örneklemin nasıl seçildiği, örneklem büyüklüğünün nasıl belirlendiği ve hangi testin neden kullanıldığı en sık gelen sorulardır. Bu soruları tez savunmasına hazırlık sürecindeki gibi önceden prova etmek, sunumu çok daha rahat geçirir.
Kongre bildirisi tezde ve özgeçmişte nasıl raporlanır?
APA 7 biçiminde bir bildiri sunumu şu kalıpla yazılır: yazarlar, kongrenin tarih aralığı, italik başlık, köşeli parantez içinde sunum türü, kongrenin adı ve yeri.
Yılmaz, A., & Demir, S. (2026, 12–14 Mayıs). Gece vardiyası ve hemşirelerde duygusal tükenme [Sözlü bildiri]. 9. Uluslararası Sağlık Bilimleri Kongresi, Ankara, Türkiye.
Poster için köşeli parantez içine [Poster bildiri], yalnızca özeti yayımlananlar için [Bildiri özeti] yazılır. Tam metin bildiri kitabında yayımlanmış ve DOI ya da URL’si olan metinler, bir kitap bölümü ya da süreli yayın gibi künyelenir. Bildirilerinizi doçentlik kriterleri açısından değerlendirecekseniz, ilgili temel alanın puan tablosunda bildirilerin ayrı bir başlık olarak yer aldığını ve kongrenin niteliğine bakıldığını unutmayın.
Kongre bildirisi makaleye nasıl dönüştürülür?
Sunulan çalışmaların önemli bir kısmı makale olmadan kalır. Scherer ve arkadaşlarının (2018) Cochrane derlemesi, toplantılarda özet olarak sunulan çalışmaların yalnızca %37,3’ünün tam makale olarak yayımlandığını, on yıllık izlemde bile bu oranın yarıyı geçmediğini gösteriyor. Bildiriden makaleye geçiş planlı yapıldığında bu kayıp büyük ölçüde önlenir.
- Sunumdan hemen sonra not alın. Kongrede gelen sorular ve eleştiriler, hakemlerin soracağı soruların ilk provasıdır.
- Veriyi tamamlayın. Ön bulguyla sunulan çalışmada son veri setiyle analizleri yeniden yürütün; sayılar değiştiyse makalede güncel sonuçları verin.
- Kapsamı genişletin. Bildiride yer almayan ek analizler, alt grup karşılaştırmaları ve ayrıntılı bir tartışma makalenin özgün katkısını oluşturur. Aynı veriyi birden fazla kısa yayına bölmek yerine bütünlüklü tek bir makale kurmak daha sağlıklıdır.
- Dergiyi bildiri geçmişine göre seçin. ICMJE önerileri, toplantıda özet ya da poster olarak sunulmuş bir çalışmanın dergiye tam makale olarak gönderilmesine engel olmadığını belirtir. Ancak tam metni bildiri kitabında yayımlanmış çalışmalar için dergilerin kuralları farklılaşabilir; yazar yönergesini okuyun. Dergi seçimi bu noktada belirleyicidir.
- Ön sunumu belirtin. Çalışmanın daha önce kongrede sunulduğunu editöre mektup içinde ya da makalenin dipnotunda yazın.
Tezden üretilen bir bildiri söz konusuysa izlenecek yol, tezden makale çıkarma sürecine benzer: tezin tamamı değil, tek bir araştırma sorusu makaleye taşınır.
En çok nerede zorlanılıyor?
- Son tarih, analizden önce gelir. Özet gönderim tarihi çoğu zaman veri toplama bitmeden gelir. Aceleyle yazılan özette sayılar eksik kalır ya da sonradan geri alınması gereken iddialar kurulur.
- Kelime sınırı bulguları yer. Giriş ve yöntemle dolan bir özette bulgulara iki cümle kalır; kabul kurulu çalışmanın ne bulduğunu göremez ve bildiri ret alır ya da posterde kalır.
- Kongre seçimi. Hızlı kabul ve yüksek ücret vaat eden, bilim kurulu belirsiz etkinlikler, yağmacı dergilerle aynı riskleri taşır; bu tür bir kongredeki bildiri özgeçmişte değer kazanmaz.
- Bildiri, bildiri olarak kalır. Sunumdan sonra dönem başlar, tez ya da klinik yoğunluk araya girer ve çalışma makaleye dönüşmeden aylar geçer. Doçentlik ya da kadro için gereken yayın, bildiri listesinde bekler.
- Tutarsız sayılar. Bildirideki ve makaledeki sonuçların açıklama yapılmadan farklı olması, hakem yorumlarında sık karşılaşılan bir eleştiridir.
Hangi durumda destek almak işinizi kolaylaştırır?
Kongre takvimi sıkıştığında aynı metni tek başına tekrar tekrar düzenlemek çoğu zaman yeni bir bakış getirmez. Şu durumlardan biri sizi tanımlıyorsa birlikte çalışmak süreci hızlandırır:
- Özet gönderimine birkaç gün kaldı ve analizler henüz tamamlanmadı.
- Elinizde ön bulgular var ama hangisinin özete gireceğine, hangisinin savunulabilir olduğuna karar veremiyorsunuz.
- Özetiniz kabul edildi; tam metin, poster ya da sunum için de süre işliyor.
- Bildiriyi sundunuz ve çalışmayı hakemli bir dergiye taşımak istiyorsunuz.
Birlikte çalışma süreci şöyle ilerler: ücretsiz ön görüşmede kongreyi, son tarihi, elinizdeki veriyi ve sunum türünü konuşuruz. Ardından mevcut veriyle hangi bulguların kurulabileceğini belirleyip kapsamı ve yol haritasını çıkarırız. Özete girecek analizleri yürütür, çıktıları okuma notuyla iletiriz; yazdığınız özeti kelime sınırı, şablon ve raporlama açısından adım adım birlikte gözden geçiririz. Kabulden sonra tam metin ya da poster düzenini planlar, sunum provasını ve makaleye geçiş adımlarını Zoom’da birlikte değerlendiririz. Ayrıntılar bildiri danışmanlığı sayfamızda; makale aşaması için makale danışmanlığı ve akademik yayın danışmanlığı sayfalarımıza bakabilirsiniz. Çalışma ilkelerimiz Etik Çerçevemiz sayfasında yer alıyor.
Sık sorulan sorular
Bildiri desteğinin ücreti ve süresi neye göre belirlenir?
Kongrenin son tarihine, verinin hangi aşamada olduğuna, gereken analizlerin kapsamına ve özetin yanında tam metin, poster ya da sunum hazırlığının da isteyip istemediğine göre belirlenir. Ön görüşmeden sonra size kapsamı ve takvimi netleştiren bir plan sunarız.
Verilerim ve çalışmam gizli kalır mı?
Evet. Paylaştığınız veri setleri ve metinler yalnızca sizin çalışmanız için kullanılır ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Ayrıntılar KVKK aydınlatma metnimizde yer alıyor.
Süreç tamamen online mı yürüyor?
Evet. Dosya paylaşımı, yazışmalar ve değerlendirme toplantıları online yapılır; Türkiye’nin ya da dünyanın neresinde olursanız olun birlikte çalışabiliriz.
Kabul kurulundan ya da dergi hakeminden düzeltme gelirse ne oluyor?
Gelen yorumları birlikte madde madde ele alırız: hangi yorumun ek analiz, hangisinin metin düzenlemesi gerektirdiğini belirler, analizleri yeniden yürütür ve yanıtınızı yapılandırmanıza yardımcı oluruz.
Özet gönderim tarihi mi yaklaşıyor?
Kongre çağrısını ve verinizin son hâlini gönderin, bu süreye neyin sığacağını birlikte netleştirelim.
Kaynaklar
- Alexandrov, A. V., & Hennerici, M. G. (2007). Writing good abstracts. Cerebrovascular Diseases, 23(4), 256–259. https://doi.org/10.1159/000098324
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7th ed.). https://doi.org/10.1037/0000165-000
- American Psychological Association. (t.y.). Conference presentation references. APA Style. https://apastyle.apa.org/style-grammar-guidelines/references/examples/conference-presentation-references
- Erren, T. C., & Bourne, P. E. (2007). Ten simple rules for a good poster presentation. PLoS Computational Biology, 3(5), e102. https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.0030102
- International Committee of Medical Journal Editors. (t.y.). Overlapping publications. ICMJE Recommendations. https://icmje.acponline.org/recommendations/browse/publishing-and-editorial-issues/overlapping-publications.html
- Scherer, R. W., Meerpohl, J. J., Pfeifer, N., Schmucker, C., Schwarzer, G., & von Elm, E. (2018). Full publication of results initially presented in abstracts. Cochrane Database of Systematic Reviews, (11), MR000005. https://doi.org/10.1002/14651858.MR000005.pub4
