SCI-E ve SSCI dergilerde yayın için makale hazırlamak, metni yazmaya başlamadan önce hedef dergiyi seçmek, o derginin yazar kılavuzuna ve alanınızın raporlama standardına göre yazmak ve gönderimden önce editörün ilk okumada bakacağı noktaları kontrol etmek demektir. Doçentlik ya da kadro için uluslararası yayın gerektiğinde çoğu araştırmacı elindeki Türkçe metni çevirip doğrudan göndermeyi dener; bu yol çoğu zaman masa reddiyle ve kaybedilen haftalarla sonuçlanır.
Aşağıda dizinleri nasıl ayırt edeceğinizi, hedef dergiyi nereden doğrulayacağınızı, metni hangi sırayla kuracağınızı ve gönderim paketine nelerin gireceğini adım adım anlatıyoruz. Süreci bir yol haritasıyla yürütmek isterseniz akademik yayın danışmanlığı sayfamızda kapsamı ayrıntılı olarak bulabilirsiniz.
SCI-E ve SSCI nedir, aralarındaki fark ne?
Her iki dizin de Clarivate’in Web of Science Core Collection veri tabanının parçasıdır. Science Citation Index Expanded (SCI-E) fen, mühendislik ve sağlık bilimleri dergilerini; Social Sciences Citation Index (SSCI) eğitim, psikoloji, ekonomi ve işletme gibi sosyal bilim dergilerini kapsar. Aynı koleksiyonda sanat ve beşeri bilimler için Arts & Humanities Citation Index (AHCI) ve yeni dergiler için Emerging Sources Citation Index (ESCI) da bulunur.
Son yıllarda iki önemli değişiklik oldu. Clarivate 2023’te etki faktörünü ESCI dergilerine de genişletti; 2024 Journal Citation Reports sürümünde ise dizine göre ayrı tutulan kategori sıralamalarını kaldırdı. Örneğin hem SCI-E hem SSCI’da bulunan psikiyatri dergileri artık tek bir sıralamada yer alıyor ve ESCI dergileri de bu sıralamalara katıldı. Bu, bir derginin çeyreklik dilimini (Q1–Q4) eski listelerden değil, güncel JCR kaydından kontrol etmeniz gerektiği anlamına gelir.
| Dizin | Kapsadığı alanlar | Başvuruda dikkat edilecek nokta | |
|---|---|---|---|
| SCI-E | Fen, mühendislik, tıp ve sağlık | Pek çok temel alanda uluslararası makale puanının ana kaynağıdır; bazı alanlarda Q dilimi şartı aranır. | |
Hangi dizinin kaç puan getirdiği temel alana göre değişir. Kendi alanınızın tablosunu doçentlik kriterleri yazımızda, mevcut durumunuzu ise doçentlik puan hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
1. Adım: Hedef dergiyi metinden önce nasıl seçerim?
Makaleyi yazdıktan sonra dergi aramak, metni sonradan bir kalıba sokmaya çalışmak demektir. Önce iki ya da üç dergilik bir kısa liste çıkarın. Dergi seçimi yaparken şu sırayı izleyin:
- Kapsamı okuyun: Derginin “Aims and Scope” sayfası, sizin örneklem türünüzü ve yöntem yaklaşımınızı yayımlıyor mu?
- Son sayıları tarayın: Son bir yılda yayımlanan beş ile on makaleye bakın. Uzunluk, tablo sayısı, örneklem büyüklüğü ve kaynakça yoğunluğu size gerçek çıtayı gösterir.
- Dizini doğrulayın: Derginin güncel olarak hangi koleksiyonda tarandığını Clarivate Master Journal List üzerinden kontrol edin. Derginin kendi sitesindeki “indexed in” ifadesi tek başına yeterli değildir.
- Çeyreklik dilimini kontrol edin: Q değerini, derginin bulunduğu kategoride güncel JCR kaydından okuyun.
Taklit sitesi açılmış ya da dizinden çıkarılmış dergiler, yayın sonrası en pahalı sürprizlerdir. Şüpheli bir davet aldıysanız yağmacı dergileri ayırt etme ölçütlerine mutlaka bakın.
2. Adım: Yazar kılavuzunu kontrol listesine nasıl çeviririm?
Her derginin “Guide for Authors” sayfası, editörün masada ilk bakacağı şeylerin listesidir. Kılavuzu baştan sona okuyup bir tabloya dökün:
- Kelime sınırı ve başlık uzunluğu
- Yapılandırılmış ya da tek paragraf özet biçimi
- Kaynak stili (APA 7, Vancouver ya da derginin kendi stili)
- Tablo ve şekil sayısı sınırı, şekil çözünürlüğü
- Kör hakemlik için kimlik bilgisi çıkarılmış ana metin
- Etik onay, çıkar çatışması, finansman ve veri erişilebilirliği beyanları
- Yazar katkı beyanı (CRediT rolleri) ve tüm yazarların ORCID kimlikleri
Etik beyan kısmı sağlık ve eğitim araştırmalarında sık eksik kalır; kurul adı, tarih ve karar numarası metinde açıkça yer almalıdır. Bu konunun arka planını araştırma etiği yazımızda anlattık.
3. Adım: Metni hangi yapıyla kurarım?
Uluslararası dergilerin büyük çoğunluğu IMRaD yapısını bekler: giriş, yöntem, bulgular ve tartışma. Bu yapının içini dolduran şey ise alanınızın raporlama standardıdır. EQUATOR Network, sağlık araştırmaları için yüzlerce rehberi bir araya getirir: randomize deneyler için CONSORT, gözlemsel çalışmalar için STROBE, sistematik derleme için PRISMA. Psikoloji ve eğitimde nicel çalışmalar için APA’nın JARS standartları aynı işi görür. Hakem, yöntemi bu listelerle karşılaştırarak okur.
Giriş: Neden uluslararası okuru ilgilendiriyor?
Türkiye örneklemiyle yapılmış bir çalışma, girişte yalnızca “Türkiye’de bu konuda az çalışma var” gerekçesine dayanıyorsa sık sık geri döner. Boşluğu uluslararası alanyazınla gösterin ve bulgunuzun başka bağlamlara ne söylediğini açıkça yazın. Kapsamlı bir alanyazın taraması bu gerekçenin zeminini oluşturur.
Yöntem: Tekrarlanabilir mi?
Yöntem bölümü, başka bir araştırmacının çalışmayı yeniden yapabileceği ayrıntıda olmalıdır. Örneklem büyüklüğünün gerekçesini bir güç analizi ile verin, kullandığınız ölçeklerin geçerlik kanıtlarını ve güvenirlik katsayılarını kendi örnekleminiz için raporlayın. Uyarladığınız bir ölçek varsa uyarlama sürecini kısaca açıklayın.
Bulgular ve tartışma: Ne kadar büyük, ne anlama geliyor?
SCI-E ve SSCI dergilerinin hakemleri yalnızca anlamlılığa değil, etkinin büyüklüğüne de bakar. p değeri ve etki büyüklüğü birlikte, güven aralığıyla raporlanmalıdır. Tartışma bölümünde ise bulgunuzu en güncel uluslararası çalışmalarla karşılaştırın ve sınırlılıkları açıkça yazın.
SCI-E ve SSCI dergiye giden makalede bulgular nasıl raporlanır?
Bir müdahale çalışmasında iki grubun kaygı puanlarını karşılaştırdığınızı düşünelim (her grupta 60 kişi). Türkçe tezde “gruplar arasında anlamlı fark bulunmuştur (p < .05)” diye yazılan sonuç, uluslararası bir dergide APA 7 biçiminde şöyle raporlanır:
The intervention group reported lower anxiety scores than the control group, t(118) = 3.42, p < .001, d = 0.62, 95% CI [0.25, 0.99].
Bu cümlede serbestlik derecesi, test istatistiği, tam p değeri, Cohen’s d değeri ve güven aralığı birlikte yer alır. Tabloda aynı bilgi tekrar edilmez; tablo ortalamaları ve standart sapmaları, metin ise yorumu taşır. Parametrik test seçtiyseniz normallik varsayımını nasıl sınadığınızı yöntemde bir cümleyle belirtin.
4. Adım: Dil ve gönderim paketini nasıl hazırlarım?
Metin tamamlandığında gönderim paketi şunlardan oluşur: kimlik bilgisi çıkarılmış ana metin, başlık sayfası, tablolar ve şekiller, editöre mektup, gerekiyorsa öne çıkanlar (highlights) ve önerilen hakem listesi. Editöre mektup, çalışmanın neden bu dergiye uygun olduğunu üç dört cümlede anlatmalıdır.
Dil konusunda ölçüt, metnin hakemi yormadan okunmasıdır. Terimlerin alanınızdaki yerleşik İngilizce karşılıkları kullanılmalı, Türkçe cümle yapısının izleri temizlenmelidir. Çeviri ya da dil düzenlemesi gerekiyorsa akademik çeviri desteği bu aşamada devreye girer.
En çok nerede takılınır?
SCI-E ve SSCI dergilere gönderilen makalelerde zaman kaybı çoğunlukla aynı noktalarda yaşanır:
- Kapsam uyumsuzluğu: Metin dergiye uymadığında masa reddi birkaç gün ile birkaç hafta arasında gelir ve takvim baştan başlar.
- Yerel gerekçe: Giriş yalnızca Türkiye bağlamına dayandığında editör çalışmanın uluslararası katkısını göremez.
- Eksik raporlama: Raporlama standardının maddeleri atlandığında hakem “yöntem yetersiz anlatılmış” der ve majör revizyon ister.
- Dizin durumu: Kapsamdan çıkarılmış bir dergide çıkan yayın, başvuruda beklenen puanı getirmeyebilir.
- Yazar sırası: Başlıca yazar şartı olan alanlarda yazar sırası gönderimden önce netleşmezse yayın puanı beklenenden düşük kalabilir.
- Revizyon süresi: Hakem yorumlarına yanıt için verilen süre çoğu zaman birkaç haftadır; ek analiz gerektiğinde bu süre hızla dolar.
Bir ret aldıysanız metni değiştirmeden başka dergiye göndermek yerine gerekçeleri tek tek değerlendirin; makale reddi sonrası izlenecek yolu ayrı bir yazıda anlattık. Elinizde biten bir tez varsa tezden makale çıkarma adımları ve tezden üretilmiş yayınların doçentlikte nasıl sayıldığı da planınızı etkiler. Birden fazla makale hedefliyorsanız bunları bir yayın planı içinde sıralamak, hangi verinin hangi dergiye gideceğini baştan netleştirir.
Hangi durumda destek almak işinizi kolaylaştırır?
Uluslararası yayın çoğu zaman bir başvuru takvimine bağlıdır. Şu durumlar size tanıdık geliyorsa birlikte bakabiliriz:
- Doçentlik başvurusu için SCI-E ya da SSCI makale puanınız eksik ve başvuru döneminiz yaklaşıyor.
- Kadro ya da atama ölçütleri Q1–Q3 dergide yayın istiyor; elinizde Türkçe bir tez ya da makale var.
- Metniniz bir ya da iki kez masa reddi aldı ve nedenini göremiyorsunuz.
- Majör revizyon geldi; hakem yöntemi ve istatistik raporlamasını yetersiz buluyor.
Süreç ücretsiz ön görüşmeyle başlar: Elinizdeki veri, hedefiniz ve takviminiz konuşulur; hangi çıktının gerçekçi olduğunu birlikte görürsünüz. Ardından veri seti ve hedef dergideki benzer çalışmaların yöntem bölümleri incelenir, analiz planı gerekçeleriyle yazılı olarak sunulur. Analizler yürütülür, çıktılar okuma notuyla iletilir ve Zoom’da adım adım birlikte okunur. Metnin yöntem ve bulgular bölümleri raporlama standartları üzerinden kontrol edilir; hakem ya da editör görüşü geldiğinde eleştiriler birlikte değerlendirilir. Analiz tarafındaki kapsamı istatistik danışmanlığı, metin tarafını makale danışmanlığı sayfamızda; çalışma ilkelerimizi Etik Çerçevemiz sayfasında bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ücret ve süre neye göre belirlenir?
Metnin hangi aşamada olduğuna, verinin durumuna, gereken analizlerin kapsamına, hedef derginin gerekliliklerine ve dil düzenlemesi ihtiyacına göre belirlenir. Ön görüşmede bu bilgiler netleştikten sonra size yazılı bir kapsam iletilir.
Verilerim ve metnim gizli kalır mı?
Evet. Paylaştığınız belgeler yalnızca sizin çalışmanız için kullanılır ve üçüncü kişilerle paylaşılmaz. Ayrıntılar KVKK aydınlatma metnimizde.
Çalışma tamamen online mı yürüyor?
Evet. Belgeler çevrim içi paylaşılır, değerlendirmeler Zoom üzerinden yapılır. Bulunduğunuz şehir süreci etkilemez.
Hakemden majör revizyon gelirse ne yapılır?
Yorumlar birlikte okunur, her biri için yapılacak değişiklik ve gerekçesi netleştirilir. Ek analiz gerekiyorsa yürütülür ve yanıt mektubu madde madde kurulur.
Doçentlik ya da kadro için uluslararası yayın mı gerekiyor?
Metninizi ve hedeflediğiniz dergiyi gönderin, yol haritasını birlikte çıkaralım.
Kaynaklar
- Allen, L., O’Connell, A. ve Kiermer, V. (2019). How can we ensure visibility and diversity in research contributions? How the Contributor Role Taxonomy (CRediT) is helping the shift from authorship to contributorship. Learned Publishing, 32(1), 71–74. https://doi.org/10.1002/leap.1210
- Appelbaum, M., Cooper, H., Kline, R. B., Mayo-Wilson, E., Nezu, A. M. ve Rao, S. M. (2018). Journal article reporting standards for quantitative research in psychology: The APA Publications and Communications Board task force report. American Psychologist, 73(1), 3–25. https://doi.org/10.1037/amp0000191
- American Psychological Association. (2020). Publication manual of the American Psychological Association (7. bs.). American Psychological Association.
- Clarivate. (2024, 20 Haziran). Clarivate releases 2024 Journal Citation Reports [Basın bülteni]. NISO. https://www.niso.org/niso-io/2024/06/clarivate-releases-2024-journal-citation-reports
- EQUATOR Network. (t.y.). Enhancing the QUAlity and Transparency Of health Research. Erişim tarihi: 6 Kasım 2026, https://www.equator-network.org/
- International Committee of Medical Journal Editors. (t.y.). Recommendations for the conduct, reporting, editing, and publication of scholarly work in medical journals. https://www.icmje.org/recommendations/
